Yenidemirkapı Köyü'nün Tarihsel Kökenleri ve Coğrafi Konumu
Ardahan il merkezine 56 kilometre, Göle ilçe merkezine ise 12 kilometre uzaklıkta yer alan Yenidemirkapı, deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanmış tarihi bir yerleşim yeridir. Günümüzde sakin bir köy yaşamına ev sahipliği yapan bu yerleşim, Eskidemirkapı köyü ile birlikte geçmişte ortaklaşa "Demir Kapı" adıyla anılmaktaydı. Tarihi kayıtlarda oldukça eski dönemlerden itibaren yer bulan köy, Doğu Anadolu Bölgesi'nin zengin geçmişini günümüze taşıyan önemli yerleşim alanlarından biridir.
Osmanlı Dönemi ve Tarihsel Belgelerdeki Yeri
Demir Kapı yerleşimi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola sınırları içinde yer almaktaydı. Bölge, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Hicri 981 (M.S. 1573/74) tarihli Osmanlı icmal defterinde "Demür Kapu" adı altında üç farklı köy kaydedilmiştir: Demiür Kapu-i Büzürg (Büyük Demir Kapı), Demür Kapu ve Demiür Kapu-i Küçük (Küçük Demir Kapı). Bu köyler, Gürcistan Vilayeti içinde yer alan Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlı olarak idare ediliyordu. Komşu Eskidemirkapı köyü sınırlarındaki megalit yapı kalıntıları da bu yörenin çok eski bir yerleşim alanı olduğunu ortaya koymaktadır.
Rus İdaresi Altındaki Dönem ve Nüfus Yapısı
Köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 yılındaki nüfus tespitinde bölgede "Demur Kapı Yunan" (Rum Demirkapısı) ve "Demur Kapı Kürt" olmak üzere iki köy kaydedilmiştir. Bunlardan "Demur Kapı Yunan", günümüzdeki Yenidemirkapı köyünü oluşturmaktadır. 1886 yılı verilerine göre Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı "Yunan nahiyesi" sınırlarında yer alan köyde, 22 hanede 72'si erkek ve 55'i kadın olmak üzere 127 Rum nüfus yaşamaktaydı. Zaman içinde köyün nüfusu 1896 yılında 229 kişiye, 1906 yılında ise 333 kişiye yükselmiştir. Tarihçi Ekvtime Takaişvili'nin 1907 yılındaki gözlemlerine göre, bölgeye Osmanlı topraklarından göç eden Rumlar ve Ermeniler yerleştirilmiştir.
Tarihi Kilise Kalıntıları ve Cumhuriyet Dönemi
Birinci Dünya Savaşı yıllarında bölgeyi ziyaret eden Gürcü gazeteci Konstantine Martvileli, 1917 yılında köyde Rumların yaşadığını ve eski bir kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu kaydetmiştir. Bu kilise kalıntıları, Rum yerleşiminden önce de bölgede Hristiyan nüfusun varlığına işaret etmesi bakımından tarihi önem taşımaktadır. Ancak günümüze bu kilise yapısından herhangi bir iz kalmamıştır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rusların çekilmesiyle bir süre fiilen Ermenistan sınırlarında kalan yerleşim, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile yeniden Türkiye topraklarına katılmıştır. Cumhuriyet döneminde, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlı "Yeni Demir Kapu" adıyla geçen köyün nüfusu, 1940 genel nüfus sayımında 349 kişi, 1965 yılında ise 622 kişi olarak tespit edilmiş; bu dönemde köyde okuma yazma bilen kişi sayısı da 280'e ulaşmıştır.