Giriş ve Coğrafi Konum
Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köy olan Serinsu, Karadeniz Bölgesi'nde yer alan ve coğrafi koşullarıyla dikkat çeken dağlık bir yerleşim yeridir. Deniz seviyesinden 2.351 metre yükseklikte (rakımda) konumlanan bu köy, Artvin il merkezine 150 kilometre, Yusufeli ilçe merkezine ise 45 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır. Son yıllarda nüfusu oldukça azalan yerleşimin 2021 yılı verilerine göre toplam nüfusu 14 kişidir.
Tarihçe ve İsim Kökeni
Köyün tarihi oldukça eskiye dayanmakta olup, eski adı Türkçe kaynaklarda Zevitzkali olarak geçmektedir. Gürcüce bir yer adı olan ve "yukarı su" anlamına gelen Zevitzkali (ზევიწყალი), Türkçeye Zeviskal şeklinde aktarılmıştır. 1835 tarihli nüfus defterinde bu ad "Zevskal / Zeviskal" (زوسقال) olarak kaydedilmiştir. Ayrıca bu ismin Gürcüce "soğuk su" veya "serin su" anlamına gelen Tsivitzkali (ცივიწყალი) kelimesinden gelme ihtimali de mevcuttur; nitekim Osmanlıca yazılışının "Ziviskal" olarak okunması da bu ihtimali desteklemektedir. Köyün yer aldığı Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biriydi. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir ve köyün eski adı buranın köklü bir Gürcü yerleşimi olduğunu ortaya koymaktadır.
Osmanlı Dönemi İdari Yapısı ve Nüfus Analizi
Zevitzkali köyü, Osmanlı idaresine geçtikten sonra önce Livane sancağına, ardından da Çıldır Eyaleti'ne bağlanmıştır. Osmanlı Devleti'nin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılı kayıtlarına göre köy, Çıldır Eyaleti içindeki Livane-i Ulya sancağının Kavkaseti nahiyesine bağlı Arcivan köyünün bir mahallesi statüsündeydi. Bu dönemde köydeki 16 hanede 69 erkek nüfus kaydedilmiştir; erkek sayısı kadar kadın nüfusu da eklendiğinde köyün toplam nüfusunun yaklaşık 138 kişi olduğu tahmin edilmektedir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ise yerleşim ayrı bir köy olarak kaydedilmiş ve Lazistan sancağının Livana kazasına bağlanmıştır. Salname verilerine göre 14 hanede yaşayan 65 erkek nüfus bulunmakta olup, toplam nüfusun yaklaşık 130 kişi olduğu öngörülmüştür. Aynı dönemde köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 3 eşek, 50 öküz, 40 inek, 200 keçi ve 402 koyun kaydedilmiştir.
Cumhuriyet Dönemine Geçiş ve Modern Serinsu
Köyün idari yapısı, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında imzalanan Berlin Antlaşması ile Livana kazasının Rusya'ya bırakılmasıyla değişmiş ve Zevitzkali köyü Erzurum vilayetinin Kiskim kazasına bağlanmıştır. Cumhuriyet döneminde, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zeviskal" adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı olarak yer almıştır. 1940 genel nüfus sayımında 195 kişilik nüfusuyla Çoruh vilayetinin Yusufeli kazasına bağlı olan köyün adı, 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Türkçe olmadığı gerekçesiyle Serinsu olarak değiştirilmiştir. İsim değişikliği yapılırken Gürcüce orijinal adında yer alan "su" anlamının korunduğu görülmektedir. 1965 nüfus sayımında 239 kişiye ulaşan köy nüfusunda okuma yazma bilen kişi sayısı 69 olarak kayıtlara geçmiştir.