Peynirli Köyü'nün Coğrafi Konumu
Peynirli Köyü, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir köydür. Eski adı Kaptahor olan yerleşim, coğrafi olarak Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Deniz seviyesinden 1532 metre yükseklikte (rakım) konumlanan köyün toplam yüzölçümü 80,51 kilometrekaredir. Peynirli Köyü, Artvin il merkezine 58 kilometre, Ardanuç ilçe merkezine ise 16 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır.
Orta Çağ'dan Günümüze Kaptahor Tarihi
Köyün eski adı olan Kaptahor, Türkçeye Gürcüce Kaptahori (კაპტახორი) kelimesinden geçmiştir. Tarihsel olarak Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan tarihi Klarceti bölgesinde yer alan köy, erken ve geç Orta Çağ'da Gürcü devletlerinin yönetimi altındaydı. Osmanlılar, 16. yüzyılın ortalarında köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre köyün nüfusu 70 haneden (yaklaşık 350 kişi) oluşmaktaydı ve bu dönemde Ardanuç nahiyesinin nüfus açısından en büyük köylerinden biriydi. Bu kayıtlarda 64 hane Hristiyan, 6 hane ise Müslüman olarak belirtilmiştir. 1595 yılına gelindiğinde ise nüfus 25 haneye düşmüş ve tamamı Hristiyan olarak kaydedilmiştir.
Nüfus Hareketleri ve Modern Döneme Geçiş
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde, Kaptahori'de 58 hanede 159 erkek nüfus kaydedilmiştir. Kadın nüfusu da eklendiğinde köyün toplam nüfusunun yaklaşık 318 kişi olduğu anlaşılmaktadır. 1886 yılındaki Rus nüfus tespitinde ise köyde 594 kişi kaydedilmiştir. Bu nüfusun %79,5'i (472 kişi) "Türk", %20,5'i (122 kişi) "Kürt" olarak kaydedilmiştir. Rus hakimiyetinin sona ermesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan Kaptahori, 1921 yılında Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcistan hükümetinin bölgeden çekilmesiyle fiilen Türkiye'ye katılmıştır. 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile köy resmi olarak Türkiye'ye bırakılmıştır. 1922 yılında köyde 77 hanede 317 kişi yaşarken, 1935 yılında nüfus 637 kişi olarak tespit edilmiştir.
"Peynirli" Adının Kökeni ve Tarihi Yapılar
Köyün eski adı olan Kaptahori / Kabdahor Türkçe olmadığı için 1925 yılında adı Peynirli olarak değiştirilmiştir. 1904 yılında Klarceti ve Şavşeti bölgelerini gezen ünlü araştırmacı Nikolay Marr, Kaptahori'nin peyniriyle ünlü olduğunu ve bu peynirin çok uzak çevrelerde bile bilindiğini yazmıştır. Köye bu meşhur peynirinden dolayı Peynirli adının verildiği anlaşılmaktadır. Tarihi açıdan zengin kalıntılara sahip olan Peynirli köyünde; mahzen veya depo olarak kullanılan yeraltı yapıları, bir kaya üzerinde savunma amaçlı inşa edilmiş iki yapı kalıntısı ve köyün Eminağagil mahallesinde yarı yıkık durumda bir kale bulunmaktadır.