Ortaköy Kilise Camii veya diğer adıyla Berta Camii, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Ortaköy sınırları içinde yer almaktadır. Yapı, bölgedeki Berta Manastırı'nın ana kilisesinin camiye çevrilmesiyle ortaya çıkmıştır. Yapının özgün hali olan Berta Kilisesi, 9. yüzyılda Gürcü Krallığı döneminde inşa edilmiş tarihi bir Gürcü kilisesidir.
Mimari Detaylar ve Gürcüce Yazıtlar
Kesme kireçtaşlarıyla inşa edilmiş olan bu tarihi kilisenin doğu duvarındaki bir taşta, Gürcü alfabesinin Nushuri karakterleriyle yazılmış Gürcüce bir yazı günümüze kadar ulaşmıştır. Kilisenin iç duvarları sonradan sıvanmış olsa da duvar resimlerinin izleri bugün bile fark edilebilmektedir. Yapı, doğu-batı doğrultusunda 13,10 x 10,40 metre boyutlarında dikdörtgen bir plana sahiptir.
Osmanlı Dönemi ve Camiye Dönüştürülmesi
Berta köyü 16. yüzyılın ortalarına doğru Osmanlıların eline geçmiş ve Berta Kilisesi de tahminen 17. yüzyılda camiye çevrilmiştir. Ancak caminin günümüze ulaşan ya da kayıtlara geçen herhangi bir kitabesi bulunmadığı için kesin dönüşüm tarihi saptanamamaktadır. Kilisenin ana bölümü camiye dönüştürüldükten sonra, bu bölümün üst katına ahşaptan iki odalı bir medrese eklenmiştir. Ayrıca yapının batı cephesine eklenen, altı bodrum ve üstü geçmişte medrese olarak kullanılan mekan 6,80 metre uzunluğundadır.
Minare Yapısı ve Günümüzdeki Durumu
Caminin tek şerefeli minaresi yapıya sonradan eklenmiştir. Nikolay Marr'ın 1904 yılında çektiği fotoğrafta yapının minaresiz olduğu görülmektedir; bu durum minarenin 1904 yılından sonra eklendiğini göstermektedir. Yerleşim yerinden biraz uzakta, yüksekçe bir sırtta yer alan Ortaköy Kilise Camii, yakın tarihe kadar sadece Cuma namazlarının kılınması amacıyla ibadete açık tutulmaktaydı.