Odeki Kilisesi'nin Tarihi ve Konumu
Odeki Kilisesi (Aşağı Odeki Kilisesi ve Aşağı Odik Kilisesi olarak da bilinir), Erzurum ilinin Tortum ilçesinde, eski adı Odeki olan Aşağıserdarlı köyünde yer alan Orta Çağ'dan kalma tarihi bir Gürcü kilisesidir. Köyün bugün İkikgil adını taşıyan mahallesinde, bir köylünün bahçesinde bulunan yapı, neredeyse olduğu gibi günümüze ulaşmayı başarmıştır.
Tarihsel Geçmişi
Orta Çağ döneminde Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesindeki köylerden biri olan Odeki, 1549 yılındaki Gürcistan seferiyle Osmanlılar tarafından ele geçirilmiştir. 1574 tarihli Osmanlı tahrir defteri olan Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarında köyün 611 haneden oluşan büyük bir yerleşim yeri olduğu görülmektedir. Odeki Kilisesi, bu yerleşimde günümüze ulaşmış altı kiliseden biriydi.
Mimari Özellikleri
Gürcü mimarisi tarzında kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiş olan kilisenin iç ve dış cepheleri aynı tip taşlarla kaplanmıştır. Yapının güney duvarında iki adet girişi bulunmakta olup, doğu ve batı cephelerinde birer penceresi vardır; ancak batı taraftaki pencere kapatılmıştır. Günümüzde kilisenin batı ve kuzey tarafları ile üst kısmı sonradan eklenen başka yapılarla kapatılmış durumdadır ve yapı samanlık olarak kullanılmaktadır.
Tarihi Gürcüce Yazıtlar
Kilisenin apsis bölümünde Gürcüce yazıtlar bulunmaktadır. Kilisedeki Gürcüce yazıtlar üzerinden bu yapının en geç 15. yüzyılda inşa edildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte tarihlendirilmemiş Asomtavruli yazıtı, yapının daha eski bir dönemde inşa edildiğini göstermektedir. Apsisteki en uzun yazıt 12 satırdan oluşmakta ve Gürcü alfabesinin en eski biçimi olan Asomtavruli ve Nushur-Hutsuri karakterleriyle kazınmıştır. Apsiste yer alan 15-16. yüzyıla tarihlenen 13 satırlık diğer bir yazıtta ise salgın hastalığın olduğu ve Zakaria'nın öldüğü yıl, Abumi'nin oğlu Hahuli'den günahkâr Pavle Patirikesdze'nin bağışlanması dileği yer almaktadır.