Artvin il merkezine 52 kilometre, Ardanuç ilçe merkezine ise 10 kilometre mesafede yer alan Konaklı Köyü, Doğu Karadeniz'in tarihi ve coğrafi zenginliklerini bir arada sunan özel bir yerleşim yeridir. Deniz seviyesinden 1622 metre yükseklikte konumlanan bu köy, doğal güzelliklerinin yanı sıra bünyesinde barındırdığı Çuruspil Yaylası ile de tanınmaktadır. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan yerleşim, günümüzde sakin nüfusu ve bozulmamış doğasıyla dikkat çekmektedir.
Konaklı'nın Köklü Tarihi ve Geçmişi
Köyün tarihsel olarak bilinen en eski adı Gürcüce bir yer adı olan Hertvisi'dir. İki derenin birleştiği yer anlamına gelen bu isim, Türkçeye Hertvis veya Hertus olarak aktarılmıştır. Klarceti bölgesinin önemli tarihi kalıntılarını barındıran köy, Gürcü idaresindeyken 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. 1574 tarihli tahrire göre tamamı Hristiyan olan 36 hanenin yaşadığı köy, zamanla göçler ve nüfus hareketleriyle değişim göstermiştir. Uzun yıllar Osmanlı yönetiminde kalan yerleşim, 93 Harbi sonrasında Rusların kontrolüne geçmiş, ardından 1921 Moskova Antlaşması ile yeniden Türkiye topraklarına katılmıştır. Köyün adı 1925 yılında Konaklı olarak değiştirilmiştir.
Tarihi Hertvisi Kalesi ve Yeraltı Yapıları
Hertvisi Kalesi
Köyün en önemli tarihi simgelerinden biri, harç kullanılmadan inşa edilmiş olan büyük ölçekli Hertvisi Kalesi'dir. Yaklaşık 120 metre uzunluğa ve 25 metre genişliğe sahip olan bu heybetli kale, bölgenin savunma ve yönetim geçmişine ışık tutmaktadır. Kalenin yapımında harç kullanılmamış olması, dönemin taş işçiliği hakkında önemli ipuçları vermektedir.
Gizemli Yeraltı Depoları ve Sığınaklar
Konaklı Köyü'nün sınırları içerisinde, geniş alanlara yayılan çok sayıda yeraltı yapısı bulunmaktadır. Bu yeraltı yapılarının geçmişte yerel halk tarafından sığınak ve depo olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir. Tarih boyunca stratejik bir konuma sahip olan köydeki bu yapılar, bölgenin savunma sistemleri hakkında eşsiz bilgiler sunmaktadır.
Kayıp Kiliseler ve Bolnisi Haçı Taşları
Geçmişte köyde varlığı bilinen iki önemli kilise bulunmaktaydı. Ancak bu tarihi yapılar, definecilerin verdikleri büyük zararlar sonucunda günümüze ulaşamayarak tamamen yıkılmıştır. Köyün kültürel tarihine dair bir diğer önemli detay ise Cami mahallesinde yer alan eski caminin inşasında kullanılan iki özel taştır. Gürcistan'ın ulusal sembolü olan Bolnisi haçı motifini barındıran bu taşların, komşu Güleş köyündeki yıkık Gelaşeni Kilisesi'nden veya Konaklı'da tamamen ortadan kaldırılmış olan eski Hertvisi kiliselerinden birinden getirildiği düşünülmektedir.