Kisha Kilisesi'nin Tarihi ve Kökeni
Kisha Kilisesi (veya Kiska Kilisesi), tarihsel Tao bölgesinde yer alan ve Orta Çağ'dan kalma bir yapıdır. Günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı, eski adı Kisha ya da Kiska olan Şenyurt köyünde bulunmaktadır. Kilisenin yer aldığı köyün adı Gürcüce "Kartshva" veya "Kartsha" kelimelerinden değişime uğramıştır ve bu kelime gökçe çan çiçeğinin (Campanula tridentata) yetiştiği yeri ifade etmektedir. Bölge ve köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir.
Yapının Tarihsel Önemi ve Mezhepsel Tartışmalar
Kisha Kilisesi'nin geçmişine ve kökenine dair farklı araştırmalar bulunmaktadır. Tao-Klarceti bölgesindeki tarihsel yapılar üzerine yapılan bir çalışmada, kilisenin çift apsisli mimari yapısına atıfta bulunularak bir Ermeni kilisesi olabileceği belirtilmiştir. Bir diğer çalışmada ise kilisenin geç dönemde (muhtemelen 19. yüzyıl) inşa edilmiş bir Ermeni kilisesi olduğu yazılmıştır. Bununla birlikte, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre 122 hanelik köyün nüfusu Müslüman olarak kaydedilmiştir.
Mimarisi ve Yapısal Özellikleri
Köy yerleşiminin içinde, köy yolunun güneyindeki bir bahçede konumlanan kilise, doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen planlı, tek nefli ve çift apsisli bir tasarıma sahiptir. Günümüzde çatı örtüsü tamamen çökmüş olan yapının geriye yalnızca duvarları kalmıştır. Duvarlar küçük boyutlu moloz taşlarla örülmüş ve geniş derzleri sarımsı kireç harcıyla doldurulmuştur. Yapının özgün girişi olan güney cephesinin batı tarafındaki yarım daire kemerli kapı kapatılmış, sonradan doğu cephesine kuzey apsise açılan yeni bir kapı eklenmiştir. Doğu duvarlarındaki pencerelerden kuzey apsiste olanı, bu yeni kapı açılırken tahrip olmuştur.
Günümüzdeki Durumu ve Ziyaret
Kisha Kilisesi, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı Şenyurt köyünde yer almaktadır. Tarihi yapının yıkılmış olan batı duvarı sonradan köylüler tarafından yeniden örülmüştür ve kilise günümüzde yerel halk tarafından samanlık olarak kullanılmaktadır. Harap durumdaki bu Orta Çağ kalıntısı, köy yerleşim alanının içinde ve köy yolunun güneyindeki bahçe içerisinde görülebilmektedir.