Doğanın Kucağında Bir Karadeniz Yerleşimi: Havuzlu Köyü
Artvin'in Yusufeli ilçesine bağlı olan Havuzlu Köyü, deniz seviyesinden 2509 metre yükseklikte konumlanmış eşsiz bir Karadeniz yerleşimidir. Yusufeli ilçe merkezine 22 kilometre, Artvin il merkezine ise 83 kilometre uzaklıkta yer alan bu dağ köyü, huzurlu atmosferi ve derin tarihi geçmişiyle dikkat çekmektedir. Son yıllarda nüfusunda önemli bir azalma görülen Havuzlu Köyü'nde, 2020 yılı verilerine göre yalnızca 38 kişi yaşamaktadır.
Köyün Köklü Tarihi ve İsim Kökeni
Tarihsel olarak Gürcistan'ın güneybatı topraklarında yer alan Tao bölgesinin bir parçası olan köyün eski adı Oker veya Okar'dır. Gürcüce "terk edilmiş, virane hale gelmiş yer" anlamına gelen "Oheri" (ოხერი) kelimesinden türediği belirtilen bu yerleşim adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterlerinde ve 1876 yılı Trabzon Vilayeti Salnamesi'nde de kayıt altında yer almıştır. Bölge, Samtshe-Saatabago adlı Gürcü devletinin yönetimindeyken 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine geçmiş ve ardından Livane sancağına bağlanmıştır. 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanun kapsamında yabancı kökten geldiği gerekçesiyle köyün adı resmen Havuzlu olarak değiştirilmiştir.
Osmanlı Dönemi Nüfus ve Sosyal Yaşam Verileri
Köyün geçmişine ışık tutan tarihi kayıtlara göre, 1835 yılında askere alma ve vergi toplama amacıyla yapılan nüfus tespitinde köy, Çıldır Eyaleti'ne bağlı Livane-i Ulya sancağının Kavkaseti nahiyesinde bulunuyordu. Bu dönemde köyde 60 hane ve 156 erkek nüfusu bulunmaktaydı. Kadın nüfusunun da eklenmesiyle köyde yaklaşık 312 kişinin yaşadığı tahmin edilmektedir. 1876 yılı salnamesine gelindiğinde ise köyün Lazistan sancağına bağlı Livana kazasında yer aldığı, hane sayısının 58'e, toplam tahmini nüfusunun ise 360'a yükseldiği görülmektedir. O dönem tarım ve hayvancılıkla geçinen köyde 30 öküz, 50 inek, 80 at, 100 keçi ve 12 koyun varlığı kaydedilmiştir.
İdari Dönüşümler ve Günümüzdeki Durumu
Tarih boyunca çeşitli idari değişiklikler yaşayan Havuzlu Köyü, 1878 yılında Livane kazasının Rusya İmparatorluğu sınırlarında kalması üzerine Kiskim kazasına bağlanmıştır. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde ise, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1940 yılındaki genel nüfus sayımında "Okar" ismiyle Çoruh vilayetine bağlı olan ve 578 kişilik nüfusa ulaşan köy, günümüzde Yusufeli ilçesine bağlı, geleneksel muhtarlık idaresiyle yönetilen sakin ve tarihi bir Karadeniz köyü olarak varlığını sürdürmektedir.