Artvin’in Ardanuç ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim olan Harmanlı (eski adıyla Harauli veya Haravul), Karadeniz Bölgesi'nin zengin tarihi geçmişini günümüze taşıyan önemli köylerden biridir. Deniz seviyesinden 764 metre yükseklikte konumlanan bu yerleşim yeri, Artvin il merkezine 47 kilometre, Ardanuç ilçe merkezine ise sadece 5 kilometre mesafede yer almaktadır. Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan tarihi Klarceti bölgesinde bulunan köy, yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin idaresinde kalmış ve zengin bir kültürel miras biriktirmiştir.
Harmanlı’nın Yüzyıllara Uzanan Tarihsel Yolculuğu
Köyün eski adı olan Gürcüce kökenli Harauli, kişi adı olan "Hara"dan türemiş olup "Hara'nın yeri" anlamına gelmektedir. 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu'nun Gürcülerden ele geçirdiği köy, 1574 tarihli tahrir defterine göre tamamı Hristiyan olan yaklaşık 140 kişilik (28 hane) bir nüfusa sahipti. Zamanla Müslümanlaşma sürecine giren köyün nüfusu, 1595 yılına gelindiğinde 5 hanesi Müslüman, 18 hanesi Hristiyan olmak üzere toplamda yaklaşık 115 kişiye (23 hane) düşmüştür. 1835 nüfus tespitinde 20 hanede 65 erkek nüfus barındıran yerleşim, uzun Osmanlı idaresinin ardından 93 Harbi ile Rus yönetimine geçmiş, 1921 yılındaki Moskova Antlaşması ile nihayet Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına katılmıştır. Köyün Türkçe olmayan eski ismi 1925 yılında Harmanlı olarak değiştirilmiştir.
Köydeki Tarihsel Miras: Harauli Kilisesi ve Kalesi
Harmanlı köyü, bünyesinde barındırdığı iki önemli tarihi kalıntı ile kültür turizmi meraklıları için saklı bir keşif noktasıdır. Bu kalıntılardan ilki, yerel halk tarafından “Ziyaret” olarak adlandırılan mevkide yer alan Harauli Kilisesi'dir. Günümüzde yıkılmış durumda olan bu tarihi kiliseden geriye birkaç kesme taş ve harçlı duvar parçası kalmıştır. Çevresinde insan kemiklerinin de tespit edildiği kilisenin kalıntılarından, yapının geçmişte duvar resimlerine (fresk) sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Köy merkezinin yaklaşık 500 metre doğusunda, "Cancigil" olarak adlandırılan mahallede ise Harauli Kalesi yükselmektedir. Moloz taşlar kullanılarak inşa edilmiş olan kale, 75 x 20 metre boyutlarında orta büyüklükte bir savunma yapısıdır. Surları ve burçları günümüzde zemin seviyesine kadar yıkılmış olsa da, kalıntıları bölgenin tarihi savunma mimarisine dair önemli izler barındırmaktadır.