Ege'nin Tarih ve Doğa Kokan Limanı: Foça
İzmir şehir merkezinin yaklaşık 69 km kuzeybatısında konumlanan Foça, tarihi antik Fokaia (Phokaia) kentine dayanan büyüleyici bir sahil ilçesidir. Yerel halk tarafından 'Eski Foça' olarak anılan bölge, doğuda Aliağa, güneyde Menemen ilçeleriyle komşudur; batısı ve kuzeyi ise Ege Denizi ile çevrilidir. Adını bölgedeki adalarda yaşayan foklardan aldığı düşünülen bu doğa harikası liman kenti, temiz poyraz rüzgarları, berrak denizi ve bozulmamış tarihi dokusuyla Ege'nin en korunaklı köşelerinden biridir.
Usta Denizcilerin ve Sikkelerin Anavatanı
MÖ 11. yüzyılda Aiollar tarafından kurulan antik Phokaia'da İyon yerleşimi MÖ 9. yüzyılda başlamıştır. Tarihin en usta denizcileri olarak bilinen Phokaialılar; 50 kürekli ve 500 yolcu kapasiteli gelişmiş tekneleriyle Akdeniz, Ege ve Karadeniz'de Amisos (Samsun), Lampsakos (Lapseki), Methymna (Midilli), Elea (İtalya), Alalia (Korsika) ve Massalia (Marsilya) gibi önemli koloniler kurmuşlardır. Ayrıca doğal altın-gümüş alaşımı kullanarak tarihte ilk 'elektron' sikkeyi bastıran uygarlıklar arasındadırlar. Orta Çağ boyunca şap madenleri sayesinde Cenevizlilerin hakimiyetinde kalan liman, daha sonra Çaka Bey ve Saruhanoğulları Beyliği'nin ardından 1455'te Osmanlı Padişahı II. Mehmed tarafından imparatorluk topraklarına dahil edilmiştir.
Tarihin İzleri: Arkeolojik Hazineler
1953 yılından bugüne aralıksız devam eden kazılarla aydınlatılan Foça, son derece zengin bir arkeolojik merkezdir. Kazılarda ortaya çıkarılan Helenistik tiyatro, Athena Tapınağı ve Kutsal Alanı ile Kibele'ye adandığı tahmin edilen Liman Kutsal Alanı kentin köklü geçmişini belgeler. Can Dede Tepesi eteğindeki kayalara oyulmuş İÖ 4. yüzyıl aile mezarı olan Şeytan Hamamı ve kentin 7 km doğusundaki Taş Ev olarak anılan, Ahamenid-Pers Ordusu komutanları adına MÖ 492'de yapılmış nadide Pers Anıt Mezarı, bölgenin en dikkat çekici tarihi kalıntıları arasındadır.
Doğal Koruma Alanları ve Akdeniz Fokları
Mersin ve Antalya'dan İzmir'e uzanan Türk Riviera'sının nadide bir parçası olan Foça, Büyükdeniz ve Küçükdeniz adlı iki güzel koy boyunca uzanır. Bölgenin eşsiz florası, faunası ve koylarının güzelliği nedeniyle büyük bir kısmı koruma altındadır ve yeni inşaatlara izin verilmeyerek eski evlerden oluşan tarihi mimari doku yaşatılmaktadır. Soyu tükenme tehlikesinde olan Akdeniz foku için Türkiye'deki üç özel deniz koruma alanından biri olan Foça'da, fokların yaşam alanları devlet ve üniversitelerin araştırma merkezleri tarafından titizlikle korunmaktadır.