TÜPRAŞ İzmir Rafinerisi, İzmir ilinin Aliağa ilçesinde konumlanan bir petrol rafinerisidir. TÜPRAŞ tarafından işletilmekte olan bu sanayi tesisinin kurulmasına 1965 yılında karar verilmiştir. Tesisin yapımına ise 1969 yılında Sovyetler Birliği'nin teknik ve mali iş birliğiyle başlanmıştır.
Sovyetler Birliği ile yapılan iş birliği anlaşması çerçevesinde, tesisin finansmanı için 24,5 milyon dolar tutarında bir kredi sağlanmıştır. Ayrıca makine yağı tesisleri haricindeki diğer tüm üniteler için gerekli mühendislik hizmetleri ve makine donanımı da yine Sovyetler Birliği tarafından karşılanmıştır.
Kapasite Gelişimi ve Üniteler
Rafineri, yıllık 3 milyon ton ham petrol işleme kapasitesiyle 1972 yılında faaliyete geçmiştir. Tesis bünyesindeki makine yağı üniteleri ise 1974 yılında üretime başlamıştır. Zaman içinde kapasitesi artırılan tesisin ham petrol işleme kapasitesi 2019 yılı itibarıyla yıllık 11,9 milyon tona ulaşmıştır.
Önemli Olaylar ve Başarılar
Tesis, 2020 yılında İstanbul Sanayi Odası tarafından düzenlenen Enerji Verimliliği Ödülleri'nde "Büyük Ölçekli İşletme" kategorisinde birinciliğe layık görülmüştür. Rafineri tarihinde yaşanan önemli bir olay olarak, Ekim 2017'de tesiste meydana gelen patlamada dört kişi hayatını kaybetmiş ve bu patlamayı daha sonra TAK üstlenmiştir.