Tarih Kokan Bir Orta Çağ Mirası: Darıca Köyü ve Tivasori
Artvin’in Yusufeli ilçesine bağlı olan Darıca Köyü, tarihsel adıyla Tivasori (veya Tivasor), Orta Çağ'dan günümüze uzanan zengin kültürel mirasıyla Doğu Karadeniz'in keşfedilmeyi bekleyen eşsiz köşelerinden biridir. Gürcüce bir kelime olan ve "çayır" anlamına gelen "tiva" ile Ermenice "dere" anlamına gelen "dzor" sözcüğünden değişime uğrayan "sori" kelimelerinin birleşimiyle oluşan Tivasori, "çayır dere" anlamına gelmektedir. 16. yüzyılın ortalarında Osmanlıların Gürcü yönetiminden ele geçirdiği bu bölge, özellikle 9. ve 10. yüzyıllarda Gürcü Krallığı döneminde inşa edilen manastır, kilise ve kale kalıntılarıyla son derece köklü bir yerleşim geçmişine sahiptir.
Esbeki Manastırı ve Kalesi
Köyün en önemli tarihi hazinesi, günümüzde Darıca sınırları içerisinde yer alan Espek (eski adıyla Esbeki / Havuzlu) mahallesindeki Esbeki Manastırı ve bu manastır kalıntılarının hemen yukarısında yükselen Esbeki Kalesi'dir. 9. veya 10. yüzyılda kurulduğu kabul edilen Esbeki Manastırı; ana kilise, bir ya da iki küçük kilise, sur, çeşitli yapılar ve mezarlıktan oluşan büyük bir komplekstir. Manastırın ana kilisesi, üç nefli bazilika planında olup büyük ölçüde ayakta durmakta ve duvar resimlerinin bazı kısımları günümüze ulaşmış durumdadır. Manastıra tepeden bakan, güney kısımdaki sarp kayalık bir alana inşa edilmiş olan Esbeki Kalesi'nin en önemli işlevlerinden birinin bu manastırı korumak olduğu anlaşılmaktadır.
Zamana Direnen Tarihi Kiliseler
Darıca köyünün Yukarı mahallesinde tek nefli bir diğer tarihi yapı olan Tivasori Kilisesi yer alır. Çatı örtüsü zarar görmüş olan bu kilise, 9-10. yüzyılda inşa edilen Esbeki Kilisesi ile ortak yapısal özelliklere sahiptir ve tek süslemesi batı cephesindeki pencerenin üstüne yerleştirilmiş olan kemerdir. Günümüzde samanlık olarak kullanılan bu kilisenin yanı sıra, Esbeki mahallesinde tuğlayla inşa edilmiş, büyük ölçüde ayakta olan tek nefli bir köy kilisesi de mevcuttur. Tarih boyunca Büyük Selçuklular ve Samtshe Atabeyliği gibi farklı güçlerin hakimiyetine giren bölge, zengin geçmişinin izlerini bu yapılarla korumaktadır.
Coğrafi Konum ve Yöresel Lezzetler
Coğrafi olarak Artvin il merkezine 131 km, Yusufeli ilçe merkezine ise 35 km uzaklıkta bulunan Darıca köyü, 1276 metre rakımda yer almaktadır. Köyde yaylacılık faaliyeti aktif olarak devam etmekte ve zengin bir Karadeniz mutfak kültürü yaşatılmaktadır. Ziyaretçilerin ilgisini çeken yöresel lezzetler arasında; cağ kebabı, silor, hasuta, hinkali, gendima çorbası, kavut çorbası, bişi ve kete yer almaktadır. Doğal güzellikleriyle bütünleşen bu eşsiz tarihi kalıntılar, tarih ve kültür meraklıları için unutulmaz bir gezi rotası sunmaktadır.