Dengeli Köyü'nün Coğrafi Konumu ve Genel Bilgileri
Dengeli, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı tarihi bir köydür. Deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanan yerleşim yeri, Ardahan il merkezine 56 kilometre, Göle ilçe merkezine ise 12 kilometre mesafede bulunmaktadır. Köy, tarihi ismi ve coğrafi yapısıyla bölgedeki önemli yerleşimler arasında yer alır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemi'ne Tarihsel Arka Planı
Dengeli köyünün tarihteki en eski adı Gürcüce kökenli olan Aburi (აბური) olarak bilinmektedir. Bu ad Türkçeye Abur olarak girmiş ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listelerinde de bu biçimiyle kaydedilmiştir. Tarihsel olarak Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içerisindeki Kola bölgesinde bulunan köy, erken dönem Gürcü Hristiyanlığının önemli merkezlerinden biri olarak dikkat çekmektedir. Bölge, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiş ve Osmanlı döneminde Ardahan-i Küçük olarak adlandırılmıştır.
Savaş Yılları, Sınır Değişiklikleri ve Nüfus Hareketleri
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılan köy, 1886 yılındaki Rus idaresinin nüfus tespitinde 12 haneli ve 87 nüfuslu bir yerleşim olarak kaydedilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rusların bölgeden çekilmesiyle bir süre fiilen Ermenistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca nihai olarak Türkiye'ye bırakılmıştır.
Cumhuriyet Dönemi İdari Yapısı ve Dengeli İsmi
Cumhuriyet'in kurulmasının ardından Kars vilayetinin Göle kazasına bağlı bir yerleşim yeri olan köyün özgün ismi olan Abur veya Aburia, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında çıkarılan 7267 sayılı kanun uyarınca Dengeli olarak değiştirilmiştir. Köyün nüfusu yıllar içinde değişkenlik göstermiş olup, 1940 genel nüfus sayımında 291 kişi olan nüfusu, 1965 yılında 534 kişiye kadar ulaşmış, 2022 yılı verilerine göre ise 226 kişi olarak tespit edilmiştir.