Cmerki Manastırı (Gürcüce: ჯმერკის მონასტერი), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Cmerki olan Çimenli köyünde Orta Çağ'da inşa edilmiş bir Gürcü manastırıdır. Tarihsel süreçte önemli bir dini merkez olan yapı, günümüze harabe halinde ulaşmıştır.
Manastırın Tarihçesi ve Önemi
Cmerki Manastırı'nın bulunduğu Klarceti bölgesi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan yerlerden biridir. Eski yazılı kaynaklardan biri olan Grigol Hantsteli’nin Yaşamı (გრიგოლ ხანცთელის ცხოვრება) adlı el yazmasına göre, Meryem Ana'ya adanmış olan manastır, 830-840'larda ünlü Gürcü din adamı Grigol Hantsteli'nin öncülüğünde kurulmuştur. Cmerki Manastırı, erken ve geç Orta Çağ'da faaliyetlerini sürdürmüştür. Ancak 1080'deki Kveli Kalesi Savaşı'ndan sonra Tao-Klarceti bölgesini ele geçiren Büyük Selçuklular tarafından hem Cmerki Manastırı hem de bölgedeki diğer dinsel yapılar yağmalanmış ve yakılmıştır. Bu tarihten sonra Cmerki Manastırı'ndaki dinsel faaliyetlerin bir daha yenilenmediği sanılmaktadır.
Mimari Yapısı ve Ana Kilise
Cmerki Manastırı'nda ana kilise, küçük kilise ve yemekhanenin varlığı bilinmektedir. Meryem Ana'ya adanmış olan Cmerki Kilisesi'nin üç nefli bir bazilika ya da kapalı haç planlı, kubbeli bir yapı olduğu tahmin edilmektedir. Küçük dikdörtgen planlı bir yapı olan kilise (12 x 6.90 m), kaba yonu ve moloz taşlarla örülmüş olan istinat duvarları üzerinde yükseliyordu. Kilisenin batı duvarı tamamen yıkılmışken diğer cephe duvarları büyük ölçüde sağlam kalmıştır. Tahribat yüzünden kilisenin kapı ve pencere açıklıkları belirlenememektedir. Bundan dolayı kilisenin mimari tarzını tam olarak tespit etmek mümkün değildir. Kilisenin kuzey duvarında kapı açıklığı yoktur ve güney duvarı da uçuruma baktığı için giriş kapısının batıdan olduğu anlaşılmaktadır. Mevcut duvarlarda tonoz başlangıçlarının varlığı kilisenin tonoz örtüye sahip olduğunu göstermektedir.
Diğer Yapılar ve Günümüzdeki Durum
Manastır bünyesinde yer alan diğer yapılardan küçük kilise ya da şapel yıkılmış ve geriye sadece yıkıntıları kalmıştır. Günümüze kalıntıları ulaşmış olan bir başka yapının ise yemekhane olduğu tahmin edilmektedir.