Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı olan Çıralı Köyü, köklü geçmişi ve kültürel zenginliğiyle Karadeniz Bölgesi'nin gizli kalmış tarihi yerleşimlerinden biridir. Eski adı Gürcüce kaynaklarda Şatuti (შატუთი / შათუთი), Osmanlı nüfus defterlerinde ise Şatut veya Şadut olarak geçen köy, dağınık yerleşimi ve etrafını saran doğal güzellikleri ile dikkat çekmektedir. Yusufeli ilçe merkezine 16 km, Artvin il merkezine ise 121 km mesafede bulunan bu tarihi yerleşim, deniz seviyesinden 1276 metre yükseklikte konumlanmıştır.
Çıralı Köyü'nün Köklü Tarihçesi
Çıralı, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan tarihi Tao bölgesinde yer almaktaydı. Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Köyün sınırları içerisinde yer alan Keda, Lantieti, Sumbateti, Kareti, Sabaneti, Sirkileti ve Vaketi gibi mahalle ile mezra isimleri, buranın çok eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu tarihsel olarak doğrulamaktadır. Tarih boyunca farklı idari yapılara bağlanan köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında imzalanan Berlin Antlaşması ile Livana kazasının Rusya'ya bırakılması üzerine Kiskim kazasına bağlanmıştır. Eski adı Türkçe olmadığı gerekçesiyle köyün adı 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla resmi olarak Çıralı olarak değiştirilmiştir.
Tarihsel Nüfus ve Sosyal Yapı
Osmanlı döneminde askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği 1835 yılı nüfus sayımında, köyde 92 hanede 255 erkek yaşadığı kaydedilmiştir. Bu sayımda köyün merkezinde 32 hane bulunurken, Gürcüce kestanelik anlamına gelen Tzablovani kelimesinden değişen Zablovan mahallesinde 60 hane yer almaktaydı. 1876 tarihli Trabzon Vilayeti Salnamesi'ne göre ise hane sayısı 70'e düşmüş ve yine sadece erkeklerin sayılmasıyla 216 erkek nüfus tespit edilmiştir. Aynı salnamede köydeki hayvan varlığı 30 öküz, 40 inek, 5 at, 800 keçi ve 213 koyun olarak belgelenmiştir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde, 1940 yılı nüfus sayımında 653 kişiye ulaşan köy nüfusu, 1965 yılında 699 kişiye yükselmiş ve bu nüfustan 169 kişinin okuma yazma bildiği kaydedilmiştir. Zamanla göç veren köyün 2021 yılındaki nüfusu ise 122 kişi olarak tespit edilmiştir.
Görülmeye Değer Tarihi Yapılar ve Coğrafya
Çıralı Köyü, tarih meraklıları için günümüze kadar ulaşan önemli kalıntılara ev sahipliği yapmaktadır. Köyün güneydoğusunda yer alan tarihi Şatut Kalesi, günümüze kadar ayakta kalmayı başarmış ve duvar yüksekliği 5 metreyi bulan görkemli yapısıyla dikkat çekmektedir. Bunun yanı sıra, köyün Lantieti mahallesinde geçmişte bir köy kilisesinin var olduğu bilinmekle birlikte, bu tarihi kilise günümüzde temellerine kadar yıkılmış durumdadır. Coğrafi açıdan oldukça dağınık bir yapı gösteren Çıralı; Taşgedik, Cami, Cevizli, Düzler, Gökçesu, Kaledibi, Dikili, Uysallar, Mataracı, Mutlugün ve Zabluğan olmak üzere birçok mahalleden oluşmaktadır. Ayrıca köy sınırlarında Başkaret, Taşlık, Karet, Sirkiler ve Akseki mezraları ile Sabanet adında bir yayla bulunmaktadır.