Çamlıyamaç, Erzurum ilinin Uzundere ilçesine bağlı, tarihi ve mimari zenginlikleriyle öne çıkan bir kırsal mahalledir. Deniz seviyesinden 1390 metre rakımda konumlanan yerleşim, toplam 30,52 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Coğrafi olarak Erzurum il merkezine 104 km, Uzundere ilçe merkezine ise 18 km uzaklıkta bulunmaktadır. Bölgeye ulaşım, Uzundere'nin kuzeyinde yer alan D.950 numaralı Artvin-Erzurum (Yusufeli-Uzundere) devlet yolundan, Gölbaşı Mahallesi üzerinden Denizbaşı Mevkii'nde ayrılan 7,1 km'lik bir köy yolu vasıtasıyla sağlanmaktadır.
Çamlıyamaç'ın Köklü Tarihi ve İsim Kökeni
Köyün ve komşusu Gölbaşı köyünün eski ortak adı, tarihi kayıtlarda Oşki olarak geçmektedir. Oşki adının etimolojisine dair araştırmacılar iki farklı görüş öne sürmektedir. Kaha Şengelia ve Valeri Silogava'ya göre bu isim Megrelce 'ortada olan' anlamına gelen 'şka' kelimesinden türetilmiştir. Dilbilimci Merab Çuhua'ya göre ise Lazca bir kelime olan Oşki, Gürcüce karşılığı 'asḳili' olan 'kuşburnu' anlamına gelmektedir. Tarihsel süreçte yerleşim, Ermenicede katedral ve manastır anlamlarına gelen 'vank' kelimesinin eklenmesiyle Oşk-vank (Öşkvank) ismini almıştır. Bu isim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ve 1928 yılına ait Osmanlıca köy listesinde de kendine yer bulmuştur. Köyün ismi, yabancı kökten geldiği gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanun kapsamında Çamlıyamaç olarak değiştirilmiştir.
Tao Bölgesinde Osmanlı Öncesi ve Sonrası Dönem
Tarihsel Gürcistan'ın önemli parçalarından biri olan Tao bölgesinde yer alan Çamlıyamaç, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. Osmanlı dönemine ait 1574 tarihli 'Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan' tahrir defterine göre köy, Oltu sancağının Hahuli (Haho) nahiyesine bağlı oldukça büyük bir yerleşim yeriydi. Bu tarihte köyde 233 hane bulunuyor, bunlardan 231'i Hristiyan, 2'si ise Müslüman hanesi olarak kaydediliyordu. 1835 yılındaki nüfus sayımında ise Tortum sancağına bağlı olan ve Oşkvank veya Öşvank adıyla kaydedilen köyde, yalnızca erkeklerin sayıldığı tahrirde 34 hanede 100 erkek nüfus tespit edilmiştir. Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili'nin 1917 yılındaki araştırma gezisine ait notlarda, köyün kuzeyinin Öşkvank, güneyinin ise Öşk olarak anıldığı, tarihi Oşki Kilisesi'nin genel olarak iyi korunduğu ve güney haç kolunun o dönem camiye çevrildiği aktarılmaktadır. Cumhuriyet döneminde 1987 yılında Uzundere ilçesine bağlanan köy, 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı yasa ile mahalle statüsü kazanmıştır.
Görkemli Mimari Miras: Oşki Kilisesi
Çamlıyamaç mahallesindeki en değerli tarihi ve mimari yapı, eski bir Gürcü manastırı olan Oşki Manastırı ve bu manastırın ana kilisesi olan Oşki Kilisesi'dir. Yazıtlardan elde edilen bilgilere göre kilisenin banileri, Bagrationi hanedanından III. Adarnase Kurapalati'nin oğulları olan III. Davit (sonradan Kurapalati) ve prensler prensi Bagrat'tır. İnşasına 963 yılında başlanan bu eşsiz yapı, tam on yılda tamamlanmıştır. Oşki Kilisesi, bölgedeki bir diğer önemli dini yapı olan İşhani Kilisesi'nin mimari planı örnek alınarak, ancak ondan çok daha büyük boyutlarda inşa edilmiştir. Kompleks bir yapı olan Oşki Manastırı, ana kilisenin haricinde birkaç küçük kiliseyi ve farklı işlevlere sahip diğer yapıları da bünyesinde barındırmaktadır.