Çamhusi Kilisesi (veya Kamhisi Kilisesi), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı ve eski adı Kamhisi / Çamhusi olan Dokuzelma köyünde Gürcü döneminden kalma tarihi bir kiliseydi. Günümüzde yıkılmış olan kilisenin yerinde köyün camisi bulunmaktadır.
Tarihçesi
Kamhisi köyü ve Tao bölgesi Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçasıydı. Osmanlı döneminde gerçekleştirilen tahrirde köyde tamamı Hristiyan olan 55 hane yaşıyordu ve halkı Gürcüler ile Ermenilerden oluşuyordu. Kilisenin 8-9. yüzyıllarda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili'nin 1902 yılındaki araştırma gezisi sırasında köyde Kürtler yaşıyordu ve kilise temeline kadar yıkılmış durumdaydı. Bu dönemde köy Çamhusi olarak adlandırıldığı için kilisenin yaygın adı da buna dayanmaktadır. Çamhusi Kilisesi daha sonra tamamen ortadan kaldırılarak yerine köyün camisi yapılmıştır.
Mimari Özellikleri
Ekvtime Takaişvili'nin araştırma gezisi sırasında kilise yıkılmış olsa da planı tespit edilebilecek durumdaydı. Yapılan incelemelere göre kilise, haç planlı ve dört apsisli bir yapıydı. Farklı bir plana sahip olan yapının ortasında dairesel bir alan bulunuyordu. Yuvarlak formdaki apsislerin arasında birer oda yer almaktaydı. Apsisler gibi dışa doğru çıkıntı yapan bu odaların her biri, birer yuvarlak nişle ve apsis görünümlü girintili alanla apsisler gibi rotunda kısmına açılıyordu.
Dış Yapı ve Benzerlikler
Odaların tıpkı apsisler gibi dış taraftan üçer cephesi bulunuyordu. Bu özellikten dolayı Çamhusi Kilisesi dışarıdan çok cepheli bir yapı görünümüne sahipti. Kilise mimari yapısı itibarıyla Mtsheta'daki Cvari Kilisesi'ne ve bu kilisenin planını örnek alan Ateni Sioni Kilisesi ile Martvili Kilisesi'ne benzemekteydi.