Tarihi Ançgora'dan Günümüze: Anaçlı Köyü
Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olan Anaçlı Köyü, tarihi adı olan Ançgora (Ançisgora) ile son derece köklü bir geçmişe sahiptir. Gürcü dilinde "tepe" anlamına gelen "gora" kelimesinden türeyen bu isim, coğrafi olarak Ança köyünün yakınlarındaki bir tepeye konumlanmasından ötürü "Ança Tepesi" anlamını taşımaktadır. Köy, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan tarihi Klarceti bölgesinin önemli yerleşimlerinden biri olarak bilinmektedir.
Osmanlı Dönemi ve Nüfus Kayıtları
Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Osmanlı dönemine ait 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarında Ardanuç livasına bağlı olan köyde 27 Hristiyan hane (yaklaşık 135 kişi) yaşamaktaydı. Zaman içerisinde nüfusu azalan ve 1595 kayıtlarında 14 haneye kadar gerileyen Ançgora halkının, ilerleyen dönemlerde Müslümanlaştığı anlaşılmaktadır. 1835 Osmanlı nüfus tespitinde ise köydeki hane sayısı 29'a, erkek nüfusu ise 90'a (yaklaşık toplam 180 kişi) ulaşmıştır.
Rus İdaresi, Gürcistan Sınırları ve Türkiye'ye Katılışı
93 Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakılan köy, 1886 Rus nüfus sayımında Ançkora ismiyle kaydedilmiştir. Tamamı Gürcü olan 298 kişilik (156 erkek, 142 kadın) nüfusa ve 52 haneye ev sahipliği yapan köy, Rus egemenliğinin ardından 1918-1921 yılları arasında bağımsız Gürcistan sınırlarında kalmıştır. 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Türkiye'ye katılan köyün nüfusu 1922 yılındaki tespitte 380 kişi olarak kaydedilmiştir. Köyün Türkçe olmayan ismi, 1925 yılında Anaçlı olarak değiştirilmiştir. Köyün nüfusu 1940 yılında 457, 1965 yılında ise 528 kişi olarak kaydedilmiştir.
Coğrafi Konumu ve Kültürel Mirası
Artvin il merkezine 53 kilometre, Ardanuç ilçe merkezine ise 18 kilometre uzaklıkta bulunan Anaçlı Köyü, yaklaşık 1369 metrelik rakımda kurulmuştur. Köy sınırları içerisinde günümüze ulaşan Muhlaneti, Didkana, Kodishevi, Naplati, Ahalta, Ortabaği, Dumaskedi ve Zakareti gibi Gürcüce yer adları, buranın tarihi geçmişini ve kültürel dokusunu kanıtlamaktadır. Anaçlı, Ardanuç ilçesinde "Gürcü Kolu" olarak adlandırılan bölgede Gürcü dilinin konuşulduğu son köylerden biri olma özelliği ile kültürel açıdan son derece büyük bir öneme sahiptir.