Abrnesi Kilisesi (veya Aburnes Kilisesi), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı ve eski adı Abrnesi olan Suyatağı köyünde yer alan, Orta Çağ'dan kalma tarihi bir Gürcü kilisesidir. Günümüze harabe halinde ulaşmış olan bu yapı, bölgenin tarihi kültürel miraslarından biridir.
Kilisenin Tarihçesi
Abrnesi Kilisesi'nin bulunduğu Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın sınırları içerisinde yer almaktaydı. Osmanlılar, 16. yüzyılın ortasında bölgeyi ve kilisenin bulunduğu köyü Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterindeki kayıtlara göre Tortum sancağının Hahuli nahiyesine bağlı olan köy, 90 Hristiyan haneden oluşmaktaydı. Günümüzde Suyatağı köyünde yer alan iki kilisenin bu nüfusun ibadet yerleri olduğu anlaşılmaktadır. Tortum Çayı'nın bir kolu olan Sutayağı Deresi'nin kıyısında bulunan bu kilisenin bir manastırın parçası olduğu ve 10-11. yüzyılda Gürcü Krallığı döneminde inşa edildiği tahmin edilmektedir.
Mimari Yapısı
Abrnesi Kilisesi, kaba yontulmuş orta irilikte taşlarla sonradan düzlenmiş bir alanda inşa edilmiş üç nefli büyükçe bir yapıdır. Yüksekçe bir alanda konumlanan kilise, dere tarafında bir taban duvarı üzerine oturtulmuştur. Kiliseden geriye kalan doğu veya apsis bölümü derin yuvarlak bir forma sahiptir. Kilisenin bulunduğu alan taş bir duvarla çevrelenmiştir ve bu duvar bazı yerleri hasar görmüş olsa da günümüze ulaşmıştır.
Çevre Duvarı İçindeki Yapı
Çevre duvarının doğu tarafında, güney ve kuzey yönleri yarım dairesel forma sahip bir yapı bulunmaktadır. Doğu kısmı yuvarlak olan bu yapının batı tarafında bir kapı açıklığı yer almaktadır. Bu ek yapının, ana kiliseden daha geç bir tarihte inşa edildiği tahmin edilmektedir.