Türk bilim dünyasının ve kimya camiasının en seçkin isimlerinden biri olan Prof. Dr. Yusuf Yağcı, 1952 yılında Bursa'da dünyaya gelmiş ve polimer kimyası alanında gerçekleştirdiği çığır açıcı çalışmalarla küresel ölçekte tanınan öncü bir kimyager olmuştur. Lisansüstü eğitimini İngiltere'de tamamladıktan sonra İstanbul Teknik Üniversitesi'nde (İTÜ) akademik kariyerine başlayan Yağcı, fotopolimerizasyon konusundaki yenilikçi yöntemleriyle dünya genelinde sentetik polimer alanında bir ekol yaratmıştır. 30 Ocak 2023 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yuman değerli akademisyen, ardında binlerce bilim insanına ilham veren muazzam bir bilimsel miras bırakmıştır.
Bursa'da doğan Yusuf Yağcı, temel eğitiminin ardından kimya bilimine duyduğu derin ilgiyle yüksegörenimini sürdürdü. Lisansüstü ve doktora çalışmalarını gerçekleştirmek üzere İngiltere'ye giden Yağcı, burada köklü eğitim kurumlarından Liverpool Üniversitesi'nde araştırmalarını başarıyla tamamladı. Türkiye'ye döndükten sonra akademik birikimini İTÜ çatısı altında değerlendirmeyi seçti. 1983 senesinde İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Bölümü'ne yardımcı doçent kadrosuyla atanan genç bilim insanı, gösterdiği üstün başarılar neticesinde ertesi yıl, yani 1984'te doçentlik unvanını kazandı. Akademik basamakları hızla tırmanan Yağcı, 1989 yılında ise profesörlük payesine layık görülerek genç yaşta kürsü sahibi oldu.
Polimer Kimyasında Çığır Açan Bilimsel Çalışmaları
Prof. Dr. Yusuf Yağcı'nın akademik hayatı boyunca odaklandığı en temel alanlar fotopolimerizasyon ve polimer sentezi olmuştur. Özellikle ışık kimyası olarak da bilinen fotokimyasal yöntemlerle polimerizasyon işlemlerinin gerçekleştirilmesi hususunda küresel çapta öncü bir misyon üstlenmiştir. Serbest radikal polimerizasyonu süreçlerinin oda sıcaklığında, fotokimyasal metotlar yardımıyla kontrol altında tutulabileceğini kanıtlayan çalışmaları bilim dünyasında büyük yankı uyandırmıştır. Bu alanda geliştirdiği teknikler sayesinde, özel fotobaşlatıcılar kullanarak hem radikalik hem de katyonik polimerizasyon reaksiyonlarını gerçekleştirmeyi başaran ilk bilim insanı arasında yer almıştır. Yağcı'nın sentetik polimer kimyası ile modern klik kimyası alanlarına getirdiği yenilikçi bakış açısı, onun uluslararası arenada saygın bir ekol kurmasına zemin hazırlamıştır.
Uluslararası Başarılar ve Dünya Bilim Arenasındaki Yeri
Yusuf Yağcı, Türkiye sınırlarındaki faaliyetlerinin yanı sıra uluslararası düzeyde de son derece aktif bir araştırmacı profili çizmiştir. Akademik kariyeri sürecince Japonya, Almanya ve Çin gibi bilimsel araştırmaların merkezinde yer alan ülkelerde defalarca misafir öğretim üyesi olarak dersler vermiş ve ortak projeler yürütmüştür. Birleşik Krallık merkezli prestijli bir kurum olan Kraliyet Kimya Cemiyeti (Royal Society of Chemistry) tarafından üyeliğe kabul edilmiştir. Küresel ölçekteki bilimsel gücü, dünyaca ünlü bilimsel yayıncıların ve kurumların verilerinde de tescillenmiştir. Stanford Üniversitesi ve Elsevier iş birliğiyle hazırlanan Dünyanın En Etkili Bilim İnsanları listesinde kendine yer bulan Yağcı, aynı zamanda kimya bilimine yön veren 100 Türk arasında gösterilmiştir.
Akademik yayıncılık alanında da derin izler bırakan profesör, çok sayıda uluslararası dergide hakemlik yapmış, editör kurullarında görev almıştır. Sektörün en saygın yayınlarından biri olan Progress in Polymer Science dergisinin yayın kurulunda en uzun süre görev yapan isim unvanını elde etmiştir. Yağcı'nın bilim dünyasındaki ağırlığı, saygın dergilerin ona ithaf ettiği özel sayılarla da taçlandırılmıştır. Macromolecular Chemistry and Physics dergisi 2017 yılında Yağcı'nın 65. yaş günü anısına özel bir sayı çıkarırken, Polymer Chemistry dergisi de kendisinin 70. yaş gününe özel bir sayı hazırlayarak Türk bilim insanının başarılarını onurlandırmıştır.
Üstün Hizmet Ödülleri ve Yetiştirdiği Nesiller
Yağcı'nın bilime sunduğu katkılar ulusal ve uluslararası pek çok önemli kuruluş tarafından ödüllendirilmiştir. Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) asli üyesi olan araştırmacı, Türk Kimya Derneği bünyesinde de şeref üyesi olarak onurlandırılmıştır. Hayatı boyunca kazandığı ödüller, onun çok yönlü başarısının en somut göstergeleridir:
- 1994 yılı TÜBİTAK Bilim Ödülü
- 2002 yılı Türkiye Kimya Derneği Şeref Ödülü
- 2007 yılı Elsevier Scopus Ödülü
- 2008 yılı Japonya Polimer Derneği Uluslararası Bilim Ödülü
- 2008 yılı Elginkan Vakfı Teknoloji Ödülü
- 2010 yılı Bilim ve Teknoloji Birliği Kurulu (COMSTECH) Kimya Şeref Ödülü
- 2013 yılı Mustafa Parlar Onur Ödülü
- 2018 yılı Belçika Polimer Grubu Uluslararası Bilim Ödülü
- 2018 yılı Alexander von Humboldt Araştırma Ödülü
- 2023 yılı İTÜ Bilim Ödülü
Sadece araştırma yapmakla kalmayan Prof. Dr. Yusuf Yağcı, ömrünü yeni nesil bilim insanları yetiştirmeye adamıştır. İTÜ'deki görev süreci boyunca tam 83 yüksek lisans ve 35 doktora tezine danışmanlık yaparak Türk kimya eğitimine devasa katkı sunmuştur. Akademik hanesinde 700'ün üzerinde uluslararası hakemli makale, 10 patent, 6 ders ve araştırma kitabı ile 31 adet kitap bölümü bulunmaktadır. İstanbul Teknik Üniversitesi'nde aktif olarak öğretim üyeliği vazifesini sürdürürken 30 Ocak 2023 tarihinde hayata veda eden Yağcı'nın kaybı, bilim dünyasında derin bir boşluk yaratmıştır. Vefatının ardından dünya genelinde pek çok saygın bilim insanı, kendi çalışmalarını Yusuf Yağcı'nın anısına ithaf ederek onun bıraktığı mirası yaşatmaya devam etmiştir.