Yuliya Timoşenko Kimdir?

Ukrayna'nın Dnipro kentinde 27 Kasım 1960 tarihinde dünyaya gelen Yuliya Timoşenko, ülkenin yakın tarihindeki en etkili ve en çok tartışılan siyasi liderlerinden biridir. Asıl adı Uliya Volodimirivna Hrihyan olan Timoşenko, genç yaşlarda adım attığı enerji sektöründeki büyük başarılarıyla adından söz ettirmiştir. Ticaret hayatındaki bu hızlı yükselişin ardından yöneldiği siyaset sahnesinde de fırtınalar koparmış, özellikle ülkenin kaderini belirleyen Turuncu Devrim'in simge isimlerinden biri haline gelmiştir. Kendine özgü saç örgüsü, güçlü hitabeti ve liderlik yetenekleriyle hem Ukrayna hem de dünya genelinde derin izler bırakmıştır.

Eğitim Hayatı ve Ticari Yükselişi

Vladimir Abramovich Grigyan ile Ludmila Telegina çiftinin kızları olan Timoşenko, yükseköğrenimini Dnipropetrovsk Devlet Üniversitesi'nde tamamladı. Sibernetik eğitimi alan Yuliya, 1984 yılında ekonomi bölümünden başarıyla mezun oldu. Aynı dönemde özel hayatında da önemli adımlar attı. Henüz öğrenciyken, 1979 senesinde Aleksandr Timoşenko ile hayatını birleştirdi. Çiftin bir yıl sonra, yani 1980'de Yevgeniya Timoşenko adını verdikleri kızları dünyaya geldi.

Mezuniyetinin ardından profesyonel iş hayatına başlayan Timoşenko, 1988 yılına kadar füze üretimiyle bilinen Dnipro Makine İmalat Fabrikası'nda mühendis-ekonomist pozisyonunda çalıştı. Bu tecrübe onun endüstriyel dinamikleri kavramasını sağladı. Sonrasında ise girişimcilik ruhu öne çıktı. Eşiyle birlikte 1989 yılında Terminal adında bir video kiralama firması açarak ticaret dünyasına ilk adımı attılar. Bu küçük girişim, çok daha büyük başarıların kapısını aralayacaktı.

1991 yılına gelindiğinde Timoşenko; eşi Aleksandr, Gennadi Timoşenko ve Olexandr Gravets ortaklığında Ukrayna Petrol Şirketi'ni kurdu. Tarım sektörüne yakıt sağlayan bu ortaklık hızla büyüdü. Şirket, 1995'te yeniden yapılanarak Ukrayna Birleşik Enerji Sistemleri adını aldı. Timoşenko'nun 1997 yılı başına kadar yürüttüğü başkanlık döneminde firma, Rusya'dan Ukrayna'ya gelen doğalgazın tek yetkili ithalatçısı konumuna yükseldi. Enerji piyasasındaki bu mutlak hakimiyeti, ona tüm ülkede gaz prensesi lakabının takılmasına yol açtı. Muazzam bir servet edinerek ülkenin en zengin figürlerinden biri haline geldi.

Siyaset Sahnesi ve Turuncu Devrim

İş dünyasındaki güçlü ilişkilerini ve zarafetini kullanan Timoşenko, kısa sürede siyasete adım attı. Bu süreçte benimsediği geleneksel Ukrayna saç örgüsü, zamanla onun dünya çapında tanınan kişisel markası haline gelecekti. İlk siyasi başarısını 1996 yılında Ukrayna parlamentosuna seçilerek kazandı. Yetenekleri sayesinde hızla yükseldi. Nitekim 1999'da Başbakan Viktor Yuşçenko kabinesinde yakıt ve enerjiden sorumlu başbakan yardımcısı olarak görevlendirildi. Timoşenko, 30 Aralık 1999 ile 19 Ocak 2001 tarihleri arasında da Enerji Bakanlığı koltuğunda oturdu.

Ancak siyasi arenadaki bu parlak yükseliş uzun sürmedi. 2001 yılının başlarında görevinden alınarak suçlamalarıyla tutuklandı ve kısa süreliğine hapsedildi. Timoşenko, bu suçlamaların tamamen siyasi rakiplerinin bir komplosu olduğunu dile getirdi. İlerleyen süreçte tüm suçlamaların düşürülmesiyle yeniden özgürlüğüne kavuştu.

Bu zorlu deneyim onu yıldırmadı, aksine daha da güçlendirdi. Nitekim muhalefet cephesinin en önemli aktörlerinden biri olarak Turuncu Devrim'in eşbaşkanlığını üstlendi. Devrimin ardından, 24 Ocak ile 8 Eylül 2005 tarihleri arasında ilk kez başbakanlık koltuğuna oturdu. Aynı yıl dünyaca ünlü Forbes dergisi, onu Condoleezza Rice ve Wu Yi'nin ardından dünyanın en güçlü üçüncü kadını olarak ilan etti. Başarılı lider, 18 Aralık 2007 tarihinde ikinci kez başbakan seçilerek bu görevini 3 Mart 2010 tarihine kadar başarıyla sürdürdü.

Seçim Yenilgileri, Hapis Cezası ve Özgürlük Mücadelesi

Zirvedeki parlak günlerin ardından Timoşenko için olduça meşakkatli bir dönem başladı. İlk olarak 7 Şubat 2010 tarihindeki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Viktor Yanukoviç karşısında sandıktan yenilgiyle çıktı. Bu mağlubiyetin sarsıntıları sürerken, 2009 yılında Rusya ile imzalanan 10 yıllık doğalgaz anlaşmasında yasalara aykırı hareket etmek ve görevini kötüye kullanmakla suçlandı. Bu dava kapsamında 5 Ağustos 2011 tarihinde tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Tarihler 11 Ekim 2011'i gösterdiğinde mahkeme kararı açıklandı. Yargıçlar, Timoşenko'nun yetkisini aşarak devlet enerji kuruluşu Naftogaz'ı tam 188 milyon dolar zarara uğrattığına hükmetti. Ağır bir cezaya çarptırıldı. Karara göre yedi yıl hapis yatacak ve oluşan tüm maddi kaybı kendi servetinden ödeyecekti. Çalkantılı yılların ardından nihayet 22 Şubat 2014'te serbest kaldı.

Özgürlüğüne kavuşan Timoşenko, hemen ardından yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerine katıldı. Fakat bu kez de Petro Poroşenko karşısında istediği sonucu elde edemedi. Buna karşın, geçmişteki mahkumiyetine dair adalet geç de olsa tecelli etti. Ukrayna Yüksek Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi davayı yeniden inceledi. Yapılan incelemeler neticesinde herhangi bir suç unsuru bulunmadığına karar verilerek dosyası kapatıldı. Böylece suçsuzluğü tescillendi.

Yuliya Timoşenko'nun Siyasi ve Ticari Dönüm Noktaları

Kariyeri boyunca pek çok önemli rol üstlenen Timoşenko'nun öne çıkan bazı başarıları ve üstlendiği kritik görevler şunlardır:

• Ukrayna Başbakanlığı: 2005 yılında ilk dönem, 2007-2010 yılları arasında ise ikinci dönem olmak üzere iki kez hükümet başkanlığı yapmıştır.
• Turuncu Devrim Eşbaşkanlığı: Ukrayna'nın demokratikleşme süreçte kilit bir rol oynayarak devrimin öncü liderliğini yürütmüştür.
• Enerji Sektörü Liderliği: Ukrayna Birleşik Enerji Sistemleri başkanlığı süreçte ülkenin en büyük doğalgaz ithalatçısı konumuna gelmiştir.
• Forbes Dünyanın En Güçlü Kadınları: 2005 yılındaki sıralamada küresel düzeyde en nüfuzlu üçüncü kadın seçilmiştir.