Hayatı
Mehmet Yücel Paşmakçı, 24 Ağustos 1935'te İstanbul'un Kadıköy semtinde doğdu. Eğitimini İstanbul'da sürdürdü; deniz lisesini bırakıp Haydarpaşa Lisesi'ni bitirdi. Üniversite öğrenimini ise ailevi sebeplerle yarıda bıraktı. Küçük yaşlardan itibaren bağlama çaldı, yöre tavırlarını ve türkülerini inceledi. Bağlamayla 1951'de Yıldırım Alpago aracılığıyla tanıştığı belirtilir.
Radyo ve Koro Şefliği
İstanbul Radyosu'nun açtığı sınavı kazanarak 1954'te bağlama sanatçısı olarak göreve başladı. Aynı dönemde İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda da çalıştı. 1961-1972 yıllarında Adnan Ataman'ın yanında görev yaptı ve şef yardımcılığını üstlendi. 1960'ların sonundan itibaren İstanbul Radyosu Yurttan Sesler Topluluğu'nun şefi olarak çeşitli programları yönetti. 1968 yapımı Köroğlu filminin müziklerini hazırladı. Nida Tüfekçi'nin 1972'de Ankara'ya gitmesi üzerine boşalan İstanbul Radyosu Türk Halk Müziği ve Oyunları Şubesi Müdürlüğü'nü devraldı. Çeşitli kurum ve kuruluşlarda kurucu üyelik ve kurul üyeliği görevlerinde bulundu.
Derleme Çalışmaları
1979'da TRT'de uzman kadrosuna atandı; madde bunu bir nevi pasif göreve kaydırılma olarak anlatır. Bu dönemde 1920'lerden 1950'lere kadar Anadolu'dan derlenen ve TRT arşivinde balmumu silindirler ile taş plaklarda duran yaklaşık on bin ezginin yeniden incelenmesine katıldı. Çeşitli yörelerden türkü ve oyun havası derleyip arşivdeki kayıtları gün yüzüne çıkararak repertuvar sayısını beş bin düzeyine yükseltti.
İlk derleme gezisini 1964'te Kütahya'ya yaptı; Hisarlı Ahmet'ten ve Şarköy'deki Selanik muhacirlerinden derlemeler yaptı. 1997'de belediye konservatuvarının halk müziği bölümünü kurmak için Bursa'ya gitti ve bir derleme heyetiyle Kütahya'nın Tavşanlı ilçesinden ve Bursa'nın dağ köylerinden türküler derledi. Bir Fırtına Tuttu Beni, Bir Yiğit Gurbete Gitse, Dam Üstüne Çul Serer ve Kiziroğlu Mustafa Bey gibi türküleri müzik hafızasına kazandırdı. Muzaffer Sarısözen'in derleme üslubunu yararlı bulup över.
Akademik Görevi ve Ödülleri
1983'te İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Halk Musikisi Devlet Konservatuvarı'na geçti ve 2000'de emekli olana kadar Türk Halk Müziği Ana Sanat Dalı Başkanlığı'nı yürüttü. En zor uzun havaları bile notaya alabilmesiyle tanındı. 2004'te Aydın Doğan Türk Halk Müziği Ödülü'ne layık görüldü. 2009'da İTÜ, konservatuvarın kurucularından olan Paşmakçı'ya Türk Halk Müziği Onur Ödülü verdi. 2012'de Gaziantep Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Kültür ve Sanat Günleri kapsamında fahri doktora unvanı aldı.
Ölümü
Yücel Paşmakçı, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 20 Haziran 2026'da 91 yaşında vefat etti.
Benzer kişiler
- Erhan Güleryüz (Kadıköy Doğumlu)
- Hamza Yerlikaya (Kadıköy Doğumlu)
- Hande Yener (Kadıköy Doğumlu)
- Ömür Göksel (Kadıköy Doğumlu)
- Aygün Attar (Akademisyen)
- Rıfat Balaban (Saz Sanatçısı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Yücel Paşmakçı maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.