Viktor Orban Kimdir?

Macaristan'ın modern siyasi tarihine yön veren Viktor Mihály Orbán, 31 Mayıs 1963'te dünyaya geldi. Kendisi Segeşvahervar kentinde, orta sınıf bir ailenin ilk oğlu olarak doğdu. Babası tarım mühendisi Győző Orbán, annesi ise konuşma terapisti Erzsébet Sípos'tur. Gençlik yıllarından itibaren komünizm karşıtı harekette yer alan Orbán, kurucusu olduğu Fidesz partisinin ilk sözcüsü olarak siyaset sahnesine adım attı. Başarılı siyasetçi, ülkede 1998 ve 2010 yıllarında başbakanlık koltuğuna oturdu. Muhafazakar ve ulusal çizgideki politikalarıyla tanınan lider, 2010 yılından bu yana başbakanlık görevini sürdürmektedir. Orbán, bu süreçte gerçekleştirdiği anayasal reformlar ve dış politikadaki stratejik ortaklıklar yoluyla Macaristan'ı adeta yeniden şekillendirmiştir.

Eğitim Hayatı ve Siyasi Bilincin Oluşumu

Çocukluk yıllını Fejér yakınlarındaki kasabalarda geçiren Viktor Orbán, 1981 yılında Blanka Teleki Lisesi'nden mezun oldu. Lise eğitiminden sonra iki yıllık zorunlu askerlik görevini tamamladı. Ardından Budapeşte'deki Eötvös Loránd Üniversitesi'nde hukuk öğrenimi görmeye başladı. Akademik başarısını, Polonya Dayanışma Hareketi üzerine yazdığı yüksek lisans teziyle taçlandırdı. Mezuniyetinin ardından Szolnok kentinde iki yıl ikamet etti. Daha sonra Budapeşte'ye dönerek Tarım ve Gıda Bakanlığı bünyesinde sosyolog olarak görev aldı. Geleceğin başbakanı, 1989 yılında İngiltere'deki Oxford Üniversitesi Pembroke Koleji'nde kısa bir süre politika eğitimi aldı. Gençlik yıllarında komünist gençlik örgütü KISZ sekreterliği yapmış olması da hayatının ilginç dönüm noktalarından biridir. Üniversiteye kabul edilmek için zorunlu olan bu görevi 14 ve 15 yaşlarındayken üstlendi. Siyasetçi, askeri hizmet döneminde siyasi görüşlerinin çok keskin bir şekilde değiştiğini belirtmektedir. Öyle ki, daha önce kendisini komünist rejimin saf ve özverili bir taraftarı olarak gördüğünü dile getirmiştir.

Fidesz'in Kuruluşu ve Siyasette Yükseliş

Macaristan'da 30 Mart 1988 tarihinde kurulan Fidesz partisi, Orbán'ın siyasi kariyerinin en önemli temel taşı oldu. Genç Demokrat İttifakı'nın kurucu üyeleri arasında yer alan Orbán, aynı zamanda partinin ilk sözcülüğünü üstlendi. Oluşumun ilk kadrosu, Bibó István Koleji'nde okuyan ve komünist rejime muhalif olan öğrencilerden oluşuyordu. Orbán bu kolejde eğitim görüken Századvég yani Yüzyılın Sonu adlı sosyal bilimler dergisini çıkardı. Oxford'da eğitim aldığı sırada Macaristan'da 1989 Devrimleri öncesinde ülkesine dönerek Macar Yurttaş Birliği adlı öğrenci hareketine katıldı. Genç liderin ulusal düzeyde tanınan bir siyasetçiye dönüşmesi ise 1989 yılındaki tarihi bir nutukla gerçekleşti. Imre Nagy ve yol arkadaşlarının anıldığı törende yaptığı konuşmada, Sovyet askerlerinin Macaristan topraklarından çekilmesini açıkça talep etti. Bu çıkış, onun tüm ülkede tanınmasını sağladı. Komünist Macaristan Halk Cumhuriyeti'nin son bulmasının ardından 1990'da yapılan ilk demokratik seçimlerde Pest şehrinden milletvekili seçildi. Parlamentoda Fidesz'in grup başkanlığına getirilen siyasetçi, bu görevi 1993 yılının Mayıs ayına kadar sürdürdü. Aynı yıl partinin ilk genel başkanı seçilerek gücünü pekiştirdi. 1994 yılındaki genel seçimlerde Fidesz yüzde beş barajını kıl payı aşarken, Orbán Fejér bölgesinden parlamentoya girmeyi başardı. Daha sonra 1994 ile 1998 yılları arasında Avrupa Entegrasyon İşleri Komitesi Başkanı olarak görev yaptı.

Başbakanlık Dönemleri ve İdeolojik Dönüşüm

Viktor Orbán liderliğindeki Fidesz, 1998 yılındaki genel seçimlerde parlamentoda çoğunluğu kazanarak büyük bir başarıya imza attı. Böylece Orbán, 1998 ile 2002 yılları arasında ilk kez başbakanlık koltuğuna oturdu. Fidesz, ilk dönemlerindeki klasik liberal ve Avrupa yanlısı çizgisinden sıyrılarak merkez sağ ve ulusal muhafazakar bir ideolojiye yöneldi. Deneyimli siyasetçi, 2002 ve 2006 genel seçimlerini Macar Sosyalist Partisi'ne karşı çok az farkla kaybetti. Bu gelişmeyle birlikte sekiz yıl boyunca ana muhalefet lideri olarak siyasi mücadelesine devam etti. Zamanla sosyalist hükûmete duyulan halk desteğinin azalması, Orbán için yeni bir dönemin kapısını araladı. Dönemin sosyalist başbakanı Ferenc Gyurcsány'ın kapalı toplantıdaki itiraflarının basına sızması, siyasi dengeleri tamamen değiştirdi. Fidesz, 2010 genel seçimlerini ezici bir çoğunlukla kazanarak iktidara geri döndü. Böylece 29 Mayıs 2010 tarihinde Orbán'ın ikinci başbakanlık dönemi başlamış oldu. Parlamentodaki ezici üstünlüğünü 2014 ve 2018 seçimlerinde de koruyan Fidesz, Orbán liderliğinde ülkede köklü anayasa değişiklikleri gerçekleştirdi. Başbakanlığı süresince Avrupa yanlısı politikalardan ziyade Rusya, Türkiye, İsrail ve Çin ile yakın ilişkiler kurmayı tercih etti. Özel hayatında aile bağlarına büyük önem veren tecrübeli devlet adamının evliliği ve çocukları da merak edilen konular arasındadır. Anikó Lévai ile evlenen Viktor Orbán'ın bu birlikteliğinden dünyaya gelen çocukları şunlardır:

• Gáspár Orbán
• Flóra Orbán
• Ráhel Orbán
• Sára Orbán
• Róza Orbán

Günümüzde de Macaristan Başbakanı olarak görev yapan Orbán, ülkenin siyasi geleceğinde belirleyici rol oynamaya devam etmektedir.