Viktor Orban Kimdir?

Kimdir

Viktor Mihály Orbán, 31 Mayıs 1963'te Székesfehérvár'da doğan Macar hukukçu ve siyasetçidir; 2026 itibarıyla 63 yaşındadır. 1998-2002 arasında ve ardından 2010'dan 2026'ya kadar Macaristan başbakanlığı yaptı. 2003'ten beri Fidesz partisinin lideridir ve ülke tarihinin en uzun süre görev yapan başbakanı oldu. 2014, 2018 ve 2022 seçimlerindeki büyük zaferlerle iktidarını koruyan Orbán'ın 16 yıllık kesintisiz dönemi, 12 Nisan 2026'daki genel seçimde sona erdi; rekor katılımlı seçimde Péter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi karşısında yenilgiyi kabul etti.

Gençliği ve eğitimi

Orta sınıf bir ailenin, tarım mühendisi Győző Orbán ile konuşma terapisti Erzsébet Sípos'un ilk oğlu olarak doğdu. Çocukluğunu Fejér kenti yakınlarındaki kasabalarda geçirdi ve 1981'de Blanka Teleki Lisesi'nden mezun oldu. İki yıllık zorunlu askerlik görevinin ardından Budapeşte'deki Eötvös Loránd Üniversitesi'nde hukuk okudu; yüksek lisans tezini Polonya'daki Dayanışma Hareketi üzerine yazdı. 1987'de mezun olduktan sonra Szolnok'ta iki yıl yaşadı, ardından Budapeşte'de Tarım ve Gıda Bakanlığı'nda sosyolog olarak çalıştı. 1989'da Oxford Üniversitesi'ne bağlı Pembroke Koleji'nde siyaset bilimi okumak için George Soros'un kurduğu Açık Toplum Enstitüsü'nden burs aldı; danışman hocası Hegelci siyasi filozof Zbigniew Pelczynski'ydi. 14-15 yaşlarında okulunun komünist gençlik örgütünün (KISZ) sekreterliğini yaptı; sonradan siyasi görüşünün askerlik sırasında keskin biçimde değiştiğini söyledi.

Siyasi kariyeri

30 Mart 1988'de kurulan Fidesz'in (Genç Demokratlar İttifakı) kurucu üyelerinden biri olarak partinin ilk sözcüsü oldu. Fidesz'in kurucuları, komünist rejime muhalif Bibó István Koleji öğrencileriydi. 1990'da ilk kez Macaristan Ulusal Meclisi'ne seçildi ve 1993'e kadar Fidesz'in meclis grubuna liderlik etti. 1998-2002 arasındaki ilk başbakanlık döneminde muhafazakâr koalisyon hükûmetinin başında enflasyon ve bütçe açığı düşürüldü, Macaristan NATO'ya katıldı. Seçimi kaybettikten sonra 2002-2010 arasında muhalefet lideri olarak görev yaptı.

İkinci başbakanlık dönemi

2010'da yeniden göreve geldi. Bu dönemde Macaristan'da demokratik gerileme yaşandığı ve yargı bağımsızlığının zayıfladığı yönünde değerlendirmeler yapıldı; basın ve medya üzerinde daha sıkı denetim uygulayan kurumların oluşturulduğu belirtildi. 2013'te Anayasa'da yapılan değişiklikler dahil birçok tartışmalı anayasal ve yasal reform gerçekleştirildi. Mart 2019'da Fidesz, Avrupa Halk Partisi'nden (EPP) askıya alındı; Mart 2021'de parti tüzüğündeki hukuk devleti vurgusu üzerine yaşanan anlaşmazlık nedeniyle EPP'den ayrıldı. Orbán, Hristiyan milliyetçiliğini ve kendi ifadesiyle "illiberal demokrasi" anlayışını savundu, yumuşak Avrupa şüpheciliğini benimsedi ve Çin, Rusya ile Türkiye'yle daha yakın ilişkileri teşvik etti. Hükûmeti, yönetime yakın elitleri zenginleştirmekle suçlandı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Viktor Orban maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.