Mustafa Vedit Uzgören, İmparatorluğun son yıllarından genç Cumhuriyet'in kuruluş dönemine uzanan kritik bir zaman diliminde askeri, idari ve siyasi sahada önemli görevler yürütmüş seçkin bir Türk devlet adamıdır. 1897 yılında dünyaya geldiği İstanbul'da şekillenen yaşamı, vatanına hizmet etme gayesiyle dolu dolu geçmiştir. Genç yaşta orduya adım atarak başladığı bu serüven, onu zamanla diplomasinin ve ulusal siyasetin en üst basamaklarına kadar taşımıştır. Cumhuriyete geçiş sürecinin tüm hassas dönemlerinde aktif olarak sorumluluk alan tecrübeli bürokrat, 30 Ocak 1970 tarihinde vefat etmiştir. Parlamento üyeliği ve başarılı diplomatik misyonlarıyla tanınan şahsiyet, Kütahya milletvekili olarak gerçekleştirdiği yasama faaliyetleriyle hafızalarda yer edinmiştir.
Kuleli'den Hariciye'ye Uzanan Yolculuk
Vedit Uzgören'in disiplinli ve başarılı yaşamının temelleri, ülkenin en köklü eğitim kurumlarından biri olan Kuleli Askeri Lisesi'nden mezuniyetiyle atılmıştır. Bu seçkin okulun ardından hızla ordu saflarına katılmıştır. İhtiyat Mülazımlığı rütbesiyle başladığı askeri görevinde, gösterdiği liyakatle kısa sürede Mülazımı Evvellik unvanına yükselmiştir. Ordu yıllarında edindiği yüksek disiplin, hayata bakış açısını ve çalışma ahlakını başta aşağı şekillendiren en önemli unsur olmuştur. Askerlik dönemini tamamladıktan sonra yönünü sivil bürokrasiye çeviren genç aydın, Ziraat Bankası bünyesinde çalışmaya başlamıştır. Kurumun İdare-i Merkezî Kâtipliği görevini yürüterek finansal işleyişi deneyimlemiştir. Aynı dönemde üstün dil becerisi sayesinde tercümanlık rolünü de üstlenmiştir. Banka yıllarında geliştirdiği bu dil kabiliyeti ve yazışma tecrübeleri, dış işleri kariyeri için sağlam bir basamak teşkil etmiştir.
Diplomasinin Merkezinde ve Başvekalet Çatısı Altında
Dil yetkinliği ve yüksek idari becerileri sayesinde diplomasi kulvarına adım atan Uzgören, uluslararası ilişkilerin yönetildiği kritik büyükelçiliklerde görev yapmıştır. Londra, Roma ve Moskova büyükelçiliklerinde evrak memurluğu yapmıştır. Cumhuriyet'in ilk yıllarında bu büyük dış temsilciliklerde edindiği engin tecrübeler, kendisine büyük bir diplomatik vizyon kazandırmıştır. Hariciye Vekâleti Merkez Teşkilatında Umûru Siyasiye Şubesi 2. Kâtipliğine yükselerek görev yetki alanını genişletmiştir. Ardından Viyana ve Moskova temsilciliklerinde ikinci kâtip olarak görev yapmıştır.
Uzgören'in diplomasi yıllarında görev yaptığı başlıca ülke ve şehirler şunlardır:
- Londra (Büyükelçilik Evrak Memurluğu)
- Roma (Büyükelçilik Evrak Memurluğu)
- Moskova (Büyükelçilik Evrak Memurluğu ve 2. Kâtiplik)
- Viyana (Elçilik 2. Kâtipliği)
- Meksika (Hükûmeti Orta Elçiliği)
Yurtdışı misyonlarını başarıyla tamamlayan bürokrat, Hariciye Vekâleti Husûsi Kalem Mümeyyizliği ile merkezdeki konumunu daha da sağlamlaştırmıştır. Devlet işlerinin titizlikle yürütülmesindeki yetkinliği, kendisini Başvekâlet Husûsi Kalem Müdürlüğü gibi son derece kritik bir makama ulaştırmıştır. Başbakanlık düzeyindeki hassas idari operasyonları yöneten Uzgören, diplomatik zirvesini ise Meksika Hükûmeti nezdinde gerçekleştirdiği Orta Elçilik misyonuyla yaşamıştır. Ülkesini Latin Amerika'da temsil ederek başarılı bir diplomatik döneme imza atmıştır.
Meclis Yılları ve Kütahya Milletvekilliği
Uluslararası alanda ve devletin merkez bürokrasisinde kazandığı engin birikimi doğrudan milletiyle buluşturmak isteyen Vedit Uzgören, daha sonra rotasını siyasete çevirmiştir. TBMM V. Dönem ara seçimleriyle meclise adım atmıştır. Kütahya Milletvekili olarak seçilen Uzgören, halkın takdirini kazanarak VI. ve VII. yasama dönemlerinde de bu görevini aralıksız sürdürmüştür. Sadece bölgesini temsil etmekle kalmamış, aynı zamanda VI. Dönemde Divân-ı Riyâset Kâtipliği unvanıyla meclisin yönetsel yükünü de omuzlamıştır. Hem dış ilişkilerde hem de yurt içi idarede büyük emekler veren Uzgören, 30 Ocak 1970'te arkasında derin bir devlet adamı mirası bırakarak hayata veda etmiştir.