Cumhuriyet döneminin üretken kalemlerinden biri olan Umran Nazif Yiğiter, hem edebiyat dünyasında hem de kamu hizmetinde derin izler bırakmış çok yönlü bir aydındır. 21 Mart 1915 tarihinde imparatorluğun kalbi İstanbul'da dünyaya gözlerini açan yazar, aynı zamanda Hüseyin Umran Yiğiter adıyla da bilinmektedir. Babası sıhhiye müdürü Dr. Nazif Bey'dir. Babasının mesleki görevleri dolayısıyla çocukluk yıllarını Anadolu'nun çeşitli kasabalarında geçiren yazar, bu süreçte taşra yaşamını yakından gözlemleme şansı bulmuştur. Eğitimini hukuk alanında tamamladıktan sonra yargıçlık, milletvekilliği, avukatlık ve noterlik gibi son derece kritik görevlerde bulunan Yiğiter, 28 Aralık 1964 tarihinde vefat etmiştir.
Anadolu'dan Hukuk Kürsüsüne Uzanan Eğitim Yılları
Babasının memuriyeti sebebiyle Anadolu topraklarını erken yaşta tanıma fırsatı bulan Yiğiter, ilk öğretim serüvenini 1927 senesinde Isparta'da başarıyla tamamlamıştır. Ardından orta öğrenimini sürdürmek amacıyla İstanbul'a gelmiş ve kentin köklü eğitim kurumlarından olan İstanbul Pertevniyal Lisesi'nden 1933 yılında mezun olmuştur. Yükseköğrenim tercihini adalet mekanizmasından yana kullanarak İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolmuş ve buradaki derslerini büyük bir başarıyla takip etmiştir. Nihayetinde 1936 senesinde hukuk fakültesini bitirmiştir. Kazandığı bu güçlü donanım, onun ilerleyen yıllarda hem yargı sisteminde hem de bürokrasi kademelerinde etkin ve saygın bir rol oynamasına zemin hazırlamıştır.
Adalet Kürsüsü, Noterlik ve Siyaset Sahnesi
Hukuk diplomasını aldıktan sonra meslek hayatına atılan Yiğiter, ülkenin adalet ihtiyacını karşılamak adına farklı şehirlerde yargıçlık görevlerini ifa etmiştir. Bu doğrultuda, 1943 ila 1950 yılları arasında yedi yıl boyunca hem Konya hem de Zonguldak adliyelerinde hakim olarak görev yapmıştır. Yargıçlık görevinden istifa ederek ayrılmıştır. Bu istifanın ardından İstanbul'a yerleşmiş ve burada serbest avukat olarak meslek hayatını kararlılıkla sürdürmeye devam etmiştir. Adalet sistemindeki zengin tecrübesine ve hukuk bilgisine dayanarak yaşamının belirli bir döneminde noterlik vazifesini de bihakkın yerine getirmiştir. Hukukun farklı dallarında gösterdiği bu üstün başarılar, onun meslek hayatındaki saygınlığını ve güvenilirliğini daha da pekiştirmiştir.
Kamu hizmetindeki yetkinliğini ve tecrübesini siyasi arenaya da taşımak isteyen hukukçu, 1950 genel seçimlerinde Konya milletvekili olarak TBMM çatısı altında halkı temsil etmeye hak kazanmıştır. Parlamentodaki yasama faaliyetlerine ve millet meclisinin komisyon çalışmalarına aktif katılım sağlayarak halkın çıkarlarını korumak için elinden gelen gayreti göstermiştir. Fakat 1954 genel seçimlerinin hemen öncesinde kendi isteğiyle vekillikten ayrılmıştır. Siyaset sahnesinden çekildikten sonra yarım kalan edebi çalışmalarına ve hukuk mesleğine geri dönerek ömrünün sonuna kadar üretken bir yaşam sürmüştür.
Edebi Kimliği ve Öykücülüğü
Mesleki alandaki üstün başarılarının yanı sıra Türk edebiyatında da son derece özgün bir yer edinen yazarın yazı serüveni oldukça erken yaşlarda başlamıştır. Henüz gençlik yıllarında kalemi eline alan Yiğiter, 1932 ile 1933 yılları arasında kaleme aldığı ilk hikayelerini edebiyat dünyasının en prestijli yayın organı kabul edilen Varlık dergisi sayfalarında neşretmiştir. İlk hikayeleri okurla buluşmuştur. Dergi sayfalarında yayımlanan bu ilk edebi ürünler, onun edebiyat dünyasındaki özgün yeteneğini açıkça kanıtlamış ve gelecekte oluşturacağı olgun üslubunun habercisi olmuştur.
Öyküleriinde işlediği temalarla dikkat çeken sanatçı, toplumsal düzen ile fertlerin yaşam pratiklerindeki aksaklıkları, bocalamaları ve derin çelişkileri titizlikle odağına almıştır. Çocukluk yıllarında Anadolu'nun şirin kasabalarında edindiği canlı gözlemleri hikayelerinde ustalıkla kullanan yazar, taşra insanının günlük yaşam pratiklerini ve karşılaştığı zorlukları son derece gerçekçi bir dille resmetmiştir. Öykülerinde insan psikolojisine odaklanmıştır. Eserlerinde, geçmişin süzgecinden geçerek acılarından tamamen arınmış nostaljik hatıralara sığınan, o eski günlerin huzurlu limanını arayan kırılgan karakterlerin derin ruhsal portrelerini ustalıkla çizmiştir. Toplumsal gerçekçi bakış açısıyla bireyin iç dünyasındaki karmaşayı harmanlayan bu özgün tavrı, onu kendi dönemindeki diğer yazarlardan ayıran en belirgin sanatsal nitelik olmuştur.
Umran Nazif Yiğiter'in çok yönlü yaşamı boyunca başarıyla icra ettiği başlıca görevler şu şekildedir:
- Hikâyeci: Varlık dergisinde yayımlanan ilk öykülerinden itibaren Türk edebiyatına önemli ve kalıcı eserler kazandırmıştır.
- Yargıç: Konya ve Zonguldak adliyelerinde uzun yıllar boyunca hakimlik koltuğunda oturarak hukukun üstünlüğüne hizmet etmiştir.
- Milletvekili: TBMM'de Konya temsilcisi olarak görev almış ve halkın meclisteki sesi olmayı başarmıştır.
- Avukat ve Noter: Yargıçlıktan ayrıldıktan sonra İstanbul'da serbest avukatlık ve noterlik mesleklerini yürütmüştür.