Venedik Okulu'nun en seçkin figürlerinden olan İtalyan ressam Titian, 1488 civarında Pieve di Cadore kentinde varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Tiziano Vecellio tam adıyla bilinen sanatçı, henüz dokuz yaşındayken babası tarafından kardeşi Francesco ile birlikte Venedik'e gönderildi. Bu büyük şehirde ilk olarak Sebastiano Zuccato adındaki bir ressam ve mozaikçinin yanına çırak olarak girdi. Ardından dönemin meşhur ustaları Gentile Bellini ve Giovanni Bellini kardeşlerin atölyelerinde eğitim alarak yeteneğini geliştirdi. Bellini'nin atölyesinde, kendisinden on yaş büyük olan ve üzerinde derin bir etki bırakacak olan Giorgione ile yolları kesişti. İki genç sanatçı, 1508 yılında Alman ticaretinin merkezi Fondaco dei Tedeschi binasının dış cephesini ortaklaşa süslediler. Ne yazık ki bu harikulade çalışmalar, kentin nemli iklim koşulları sebebiyle zaman içinde tamamen yok oldu.
Giorgione'nin 1510 yılındaki ani vefatı, Titian'ı derinden sarstı ve Venedik'ten ayrılarak Padova'ya gitmesine yol açtı. Padova'da 1511 yılında Scuola del Santo ile Scuola del Carmine fresklerini tamamlayarak rüştünü ispat etti. Genç ustasının kaybının ardından onun yarım bıraktığı eserleri tamamlayarak Venedik sanat dünyasında adını duyurmaya başladı. 1513'te Venedik'e dönerek kendi bağımsız atölyesini kurdu ve Palazzo Ducale'nin büyük toplantı salonunun dekorasyonu için çalışmaya başladı. Ancak kaderin bir cilvesi olarak bu eserler de 1577'de çıkan büyük bir yangınla kül oldu. Ustası Giovanni Bellini'nin 1516 yılında ölmesiyle Venedik Cumhuriyeti'nin baş ressamlığı koltuğuna oturan Titian için parlak bir gelecek başlamış oldu.
Sarayların ve Güç Sahiplerinin Ressamı
Bu unvanın ardından Titian'ın önünde oldukça parlak ve uzun bir kariyer yolu açıldı. Sanatçı; dönemin nüfuzlu papaları, prensleri ve kardinalleri için sayısız portre ve dinsel tablo üretti. 1525 yılında Cecilia adında bir kadınla evlenen Titian'ın bu evlilikten iki oğlu ve iki kızı oldu. Ne yazık ki kızlarından biri bebekken öldü, 1530 yılında eşi Cecilia da hayatını kaybetti. Yaşadığı bu acı kaybın ardından bir daha hiç evlenmeyen usta, çocuklarını kendisi büyüttü. Küçük oğlu Orazio babasının izinden giderek onun en yakın yardımcısı ve bir ressam oldu.
Titian'ın ünü İtalya sınırlarını aşarak Avrupa genelinde yankı buldu. Kutsal Roma İmparatoru Şarlken ile 1530'da tanışan sanatçı, onun taç giyme törenini resmetmek amacıyla Bologna'ya davet edildi. Bu çalışmasının karşılığında kendisine Kont Palatino unvanı verildi ve 1533'te imparatorluğun resmi ressamı olarak atandı. 1540 yılında Papa III. Paulus'un davetiyle Roma'ya giden Titian, orada muhteçem bir törenle karşılandı ve Roma vatandaşlığına kabul edildi. Papa III. Paulus'un meşhur portresini burada tamamladı. 1548'de Almanya'nın Augsburg şehrine giderek saray aristokrasisinin portrelerini yaptı. Şarlken'den sonra İspanya tahtına geçen II. Felipe de Titian'ın en büyük destekçilerinden biri oldu ve ondan çok sayıda eser satın aldı. Madrid'deki Prado Müzesi'nde sergilenen Titian tabloları, hem sayıca çokluğu hem de üstün niteliğiyle sanatçının en değerli koleksiyonunu oluşturmaktadır.
Urbino Venüsü ve Estetik Dönüşüm
Sanatçının en bilinen şaheserlerinden biri, 1519-1526 yılları arasında tamamladığı Madonna di Ca' Pesaro tablosudur. Venedik'in Kıbrıs zaferini taçlandırmak isteyen Jacopo Pesaro tarafından sipariş edilen bu eser, bugün Frari Santa Maria Gloriosa Bazilikası'nda korunmaktadır. Bunun yanında Titian, 1538 yılında çizdiği ve Floransa'daki Uffizi Galerisi'nde sergilenen meşhur Urbino Venüsü yağlıboya tablosuyla da dünya sanat tarihine damga vurdu. Giorgione'nin Uyuyan Venüs eserinden ilham alan bu tabloda, mitolojik figürün kutsallığından ziyade şehvetli bir insan bedeni öne çıkarılmıştır. Doğrudan izleyiciye bakan çıplak kadının elinde çiçekler varken, arkasında sadakati simgeleyen uyuyan bir köpek resmedilmiştir. Köpeğin uyuması ise kadının sadakatsizliğine işaret eder. II. Guidobaldo della Rovere için hazırlanan bu tablo, geleneksel bir düğün hediyesi sandığı olan cassone süslemesi olarak planlanmıştır. Bu cüretkar yapıt, yüzyıllar sonra Fransız ressam Edouard Manet'nin ünlü Olympia tablosuna da doğrudan ilham kaynağı oluşturmuştur.
Titian'ın doğu dünyasıyla da yolları kesişti; usta ressam 1539 civarında Osmanlı İmparatorluğu'nun en güçlü hükümdarlarından biri olan Kanuni Sultan Süleyman'ın ünlü portresini çizdi. Sanatçının gelişim çizgisi uzmanlar tarafından üç belirgin döneme ayrılır. Gençlik yıllarını kapsayan çıraklık dönemi, ustası Giorgione'nin o kadar yoğun etkisi altındadır ki bazı erken dönem eserlerin kime ait olduğu bugün bile tam olarak çözülememiştir. 1520 ile 1545 yılları arasındaki orta döneminde ise sanatçı, figürlerine derin bir ruhsallık ve duyumsallık katarak renkçiliğin zirvesine ulaştı. Olgunluk döneminde ise tamamen özgürleşen üslubu, çağdaşı Tintoretto dışındaki hiçbir ressam tarafından tam olarak anlaşılamadı. 1550 yılından sonra Venedik'ten hiç ayrılmayan büyük usta, 27 Ağustos 1576'da kenti kasıp kavuran veba salgınında 88 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Başlıca Eserleri
Usta ressamın zengin kariyerinden günümüze ulaşan ve sanat tarihine yön veren başlıca çalışmaları şunlardır:
- Padovalı Aziz Antonius'un Mucizeleri (1511)
- Salome (1512)
- Kutsal ve Dünyasal Aşk (1515-1516)
- Flora (1515)
- Venüs'e Tapınma (1518-1519)
- İsa'nın Dirilişi Sunağı (1522)
- Aziz Christophorus (1523)
- Bacchus ve Ariadne (1523)
- İsa'nın Gömülüşü (1525)
- Petrus'un Şahadeti (1528-1530)
- Tavşanlı Madonna (1530)
- Urbino Venüsü (1538)
- I. Süleyman (Kanuni Sultan Süleyman) tablosu (1539)
- Storozzi'nin Küçük Kızı (1543)
- İsa'ya Dikenli Tacın Giydirilmesi (1543)
- Ecce Homo (1543)
- Venüs Amor'la Birlikte (1545)
- Danae (1545)
- Pietro Aretino'nun Portresi (1545)
- Şarlken'in Oturan Portresi (1548)
- Şarlken'in Atlı Portresi (1548)
- Johann Friedrich'in Portresi (1550)
- II. Felipe'nin Portresi (1550-1551)
- Kızı Lavinia (1550)
- Su Perisi ile Çoban (1570)
- Pieta (1573)
- Kendi Portresi (1565-1570)
- İlk Günah (1570)
- Pieta Azize Magdalena ve Hieronymus ile birlikte (1573-1576)