Tarık Aziz Kimdir?

Gerçek adı Mikhail Yuhanna olan Süryani kökenli politikacı Tarık Aziz, Irak'ın en sarsıcı dönemlerinde Dışişleri Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı gibi en kritik yönetim kademelerinde üstlendiği rollerle rejimin dış dünyaya açılan en tanıdık yüzü haline geldi. Musul doğumlu devlet adamı, 28 Nisan 1936'da bir garsonun oğlu olarak dünyaya geldi. Arap milliyetçiliğinin yükseldiği dönemde çevresel baskılar nedeniyle öz ismini değiştirip Tarık Aziz adını kullanmaya başladı. Bağdat Üniversitesi'nde İngiliz Edebiyatı okuduktan sonra gazetecilik yapmaya başladı ve 1950'lerde ülkenin kaderini belirleyecek Baas Partisi'ne katıldı. Boğa burcu olan Aziz, İngilizceye hâkimiyeti ve diplomatik yetenekleriyle partide hızla fark yarattı. Saddam Hüseyin ile ilk yolları 1950'de kesişti. Bu önemli tanışıklık, onun yarım asır boyunca Irak siyasetinin en üst basamaklarında kalmasının önünü açtı.

Baas Partisi ve Yükseliş Yılları

Saddam Hüseyin'in yakın desteğiyle 1963 yılında partinin yayın organları al-Jamaheer ve El Thavra gazetelerinde editör oldu. Gazetecilik kariyerinin ardından, 1974 yılında Enformasyon Bakanı olarak ilk büyük kabine görevini üstlendi. Aziz, 1977 senesinde ülkenin en yüksek karar organı olan Devrimci Komuta Konseyi üyeliğine seçildi. Hristiyan inancına sahip olması, Saddam Hüseyin için onu hiçbir zaman rakip veya tehlike haline getirmedi. Saddam kabinesindeki yegane Hristiyan üye olan politikacı, başkanın tam yirmi yıl boyunca başdanışmanlığını yürüttü. Kendisi 1979'da Irak Başbakan Yardımcısı yapıldı. Kabinedeki konumu bu şekilde pekişti. Yirmi dört yıllık Saddam döneminde yerini koruyan az sayıdaki devlet görevlisinden biri olmayı başardı.

Körfez Savaşı ve Uluslararası Sahne

Irak diplomasisinin zirvesinde yer aldığı 1983-1991 yılları arasında, ülkesinin uluslararası alandaki en güçlü sesi oldu. Uzun yıllar boyunca aralıksız sürdürdürdüğü bu son derece kritik görevi, Nisan 2003'de başlayan Amerika Birleşik Devletleri müdahalesi sonrasında Amerikan güçlerine kendi rızasıyla bizzat teslim olana kadar devam etti. Tarık Aziz'i küresel düzeyde ünlü bir figür haline getiren olay, Irak'ın Kuveyt'i işgal etmesiydi. Irak tezlerine destek sağlamak amacıyla dönemin önemli küresel başkentlerini kapsayan diplomatik turlar düzenledi. Cenevre'de dönemin ABD Dışişleri Bakanı ile görüştü. James Baker'ın Cenevre'de sunduğu ve Baba George Bush tarafından Saddam Hüseyin'e hitaben yazılmış olan o kritik mektubu teslim almayı reddederek fiilen Körfez Savaşı'nın tetiğini çeken isim oldu. Savaş esnasında müzakere yeteneği, sağlam sinirleri ve akıcı dış diliyle Irak diplomasisine tek başına yön verdi.

Bağdat'ın Batı'da Güven Duyduğu Yüz

Sekiz yıl süren İran Savaşı döneminde Amerikan yönetiminin Irak tarafında en çok güven duyduğu isimlerin başında geliyordu. Her kriz döneminde Bağdat'ta yönetimin görüşlerini dış dünyaya iletme misyonunu tek başına o üstlendi. Ancak 2003 yılında başlayan Amerikan müdahalesiyle birlikte bu güç dengesi tamamen sarsıldı. Müdahalenin ilk günlerinde ülkenin kuzey bölgesine kaçtığı yönünde dış basında iddialar ortaya atıldı. Aziz, kameralar karşısına geçerek bu iddiaları reddetti. ABD ordusunun hazırladığı 55 kişilik en çok arananlar listesinde Maça 8'lisi sıfatıyla yer alıyordu. Tecrübeli eski siyasetçi, 2003 yılının Nisan ayı sonlarında Amerikan güçlerine teslim oldu.

Yargılanma Süreci ve Son Kararlar

Irak Yüksek Ceza Mahkemesi, 26 Ekim 2010 tarihinde eski diplomata yönelik resmi kararını açıkladı. Mahkeme heyeti, eski yönetici hakkında son derece ağır cezai mahkumiyet kararlarına hükmetti. Yargılama neticesinde kesinleşen başlıca cezalar ve yaptırımlar şu şekilde açıklandı:

• Planlayarak adam öldürme ve insanlığa karşı suçlardan dolayı idam cezası.
• İşkence yapma suçlamasından dolayı on beş yıl hapis.
• İşkence eylemlerinde işbirliği yapmaktan ötürü on yıl hapis.
• Tüm kişisel mal varlığına el konulması kararı.

Dönemin Cumhurbaşkanı Celal Talabani, bu idam kararını kesinlikle imzalamayacağını belirterek sürece karşı çıktı. Saddam rejiminin dünyaya sunulan yüzü olan eski bürokratın idam kararı, cumhurbaşkanının bu direnciyle askıda kaldı.