Hasan Tahsin Önalp, 12 Mayıs 1919 tarihinde Kayseri'nin şirin ilçesi Pınarbaşı'nda dünyaya gözlerini açtı. Kendisi, Türk mühendislik tarihine adını altın harflerle yazdıran çok yönlü bir yüksek makine mühendisi olarak bilinir. Eğitimini İkinci Dünya Savaşı'nın en çalkantılı ve zorlu yıllarında Avrupa'nın önde gelen bilim merkezlerinde tamamlayarak vatanına döndü. Ülkesinde uzun yıllar boyunca üst düzey bürokrasi hizmetleri yürüttü. Karayolları bünyesindeki başarılı çalışmalarının ardından, 12 Eylül dönemi sonrasında kurulan kabinede Bayındırlık Bakanı olarak kritik görevler üstlendi. İstanbul'da 31 Mayıs 2015 tarihinde yaşamını yitiren Önalp, teknik birikimi ve devlet adamlığıyla her kesimin takdirini kazandı.
Avrupa'da Savaş Yıllarında Yüksek Mühendislik Eğitimi
İlk ve ortaöğrenimini memleketi Kayseri ile doğduğu Pınarbaşı ilçesinde başarıyla tamamlayan Önalp, mühendislik hedefine odaklandı. Bu amaçla İstanbul Yüksek Mühendis Mektebi'ne kaydolarak gelecekteki akademik başarılarının ilk ve en sağlam temelini burada attı. Üniversite yıllarında gösterdiği üstün başarılar, onun yurt dışı kapılarını aralamasını ve uluslararası bir vizyon edinmesini sağladı. Akademik birikimini küresel ölçekte en üst düzeye ulaştırmak amacıyla 1940'lı yılların hemen başında Almanya'ya gitti. Almanya'da bulunan ünlü RWTH Aachen üniversitesinde, savaşın getirdiği tüm zorluklara ve kısıtlı imkanlara rağmen eğitimini sürdü. İkinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde müttefik kuvvetlerin yoğun bombardımanları ve cephe gerisindeki büyük karışıklıklar nedeniyle Almanya'dan ayrılmak zorunda kalarak komşu İsviçre'ye geçiş yaptı. Zürih kentinde bulunan ve dünyanın en iyi teknik üniversitelerinden biri sayılan ETH Zürih bünyesine kabul edildi. Gaz türbinleri üzerine derinlemesine çalıştı. Burada gaz türbinleri teknolojisi üzerine yoğunlaşarak dönemin en ileri bilimsel araştırmalarına doğrudan katkıda bulunma fırsatı yakaladı. 1948 senesinde hazırladığı doktora teziyle yükseköğrenim hayatını büyük bir akademik başarıyla nihayete erdirdi. Yayımlanan tezi, bu alandaki buhar ve gaz türbini hesaplamalarında devrim niteliğinde teknik formüller içeriyordu. Bu tez büyük ilgi gördü. Almanya ve İsviçre'deki bu zorlu eğitim süreci onun vizyonunu genişletti.
Bürokrasiden Bakanlık Koltuğuna Uzanan Başarı Yolu
Doktora derecesini aldıktan sonra Türkiye'ye geri dönen Önalp, kamu kurumlarında aktif vazifeler üstlenmeye başladı. Cumhuriyetin kalkınma hamlelerine destek vermek amacıyla Karayolları Genel Müdürlüğü kadrolarında çeşitli kademelerde görev aldı. Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde üstlendiği stratejik imar projeleri ve makine teçhizat parkının verimli yönetimi sayesinde elde ettiği başarılar, onun devlet kademelerinde hızla yükselmesine zemin hazırladı. Yurt içinde gösterdiği bu üstün gayretler, sınırları aşarak uluslararası makamların da takdirini topladı. Liyakati her daim ön plandaydı. Federal Almanya Cumhuriyeti, Önalp'in mühendislik alanındaki katkıları vesilesiyle 1973 yılında kendisine Büyük Liyakat Nişanı takdim etti. Bu kıymetli nişan, onun küresel ölçekte kabul gören mesleki itibarının en belirgin göstergelerinden biri oldu. 12 Eylül 1980 askeri müdahalesinin hemen akabinde sivil yönetime geçiş sürecini yönetmek amacıyla kurulan Bülend Ulusu başbakanlığındaki 44. Türkiye Hükûmeti kabinesinde en kritik koltuklardan birine getirildi. 20 Eylül 1980 ile 13 Aralık 1983 tarihleri arasında bu kritik bakanlık görevini layıkıyla yürüttü. Bakanlığı esnasında karayolları ağının genişletilmesi, köprü ve baraj gibi stratejik altyapı yatırımlarının planlanması süreçlerine liderlik etti. Devlet işlerindeki disipliniyle tanındı.
Önalp'in profesyonel yaşamındaki en önemli dönüm noktaları şu şekilde özetlenebilir:
- Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde üstlendiği kritik imar ve altyapı görevleri
- 1973 senesinde layık görüldüğü prestijli Federal Almanya Büyük Liyakat Nişanı
- 44. Türkiye Hükûmeti kabinesinde yürüttüğü Bayındırlık Bakanlığı görevi
- Memleketi Kayseri'de kuruculuğunu üstlendiği Milli Eğitim Vakfı Hasan Tahsin Önalp Ortaokulu
Topluma Katkıları ve Aile Yaşamı
Hasan Tahsin Önalp, sadece bürokratik başarılarıyla yetinmeyip toplumsal gelişime de katkı sunmayı ilke edinmişti. Eğitimin kalkınmadaki rolüne inanan Önalp, doğup büyüdüğü Kayseri'nin Pınarbaşı ilçesinde bir okulun kuruculuğunu üstlendi. Kendi adını taşıyan Milli Eğitim Vakfı Hasan Tahsin Önalp Ortaokulu, bölgedeki gençlerin eğitim almasına vesile olmaktadır. Bu okul aracılığıyla eğitim dünyasına kazandırdığı miras, günümüzde de binlerce öğrenciye ışık tutmaya devam etmektedir. Özel hayatında da örnek bir aile babası olan Önalp, evli ve bir oğul sahibiydi. Ailesi onun en büyük gururuydu. Yaşamı boyunca ailesine bağlılığıyla bilinen tecrübeli devlet adamının iki de sevgili torunu vardı. Ömrünün son dönemine kadar ülkesine hizmet etme aşkını kaybetmeyen tecrübeli devlet adamı, her zaman mühendislik etiğine bağlılığı ve vatansever kimliğiyle sonraki nesillere rehberlik eden bir sembol olarak anıldı. Hem mesleki hem de insani duruşuyla ardında temiz bir isim bırakan Önalp, 31 Mayıs 2015'te vefat etti. Cenazesi İstanbul'da ebedi istirahate çekildi.