Salih Suphi Karaman, Türk siyaset ve askerlik tarihinin 20. yüzyıldaki önemli şahsiyetleri arasında yer alır. 1920 yılında Bayburt'ta dünyaya gelen Karaman, askeri eğitiminin ardından 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinde kurmay yarbay rütbesiyle kritik sorumluluklar üstlenmiştir. Millî Birlik Komitesi üyeliği ve tabii senatörlük gibi mühim görevlerde bulunan devlet adamı, ömrünün son döneminde ise sol siyasetin kurumsal yapılarında aktif roller oynamıştır. Ankara'da 15 Nisan 2004 tarihinde hayata gözlerini yuman Karaman, Türkiye'nin demokratikleşme süreçlerinde ve anayasa yapım çalışmalarında iz bırakmış bir isimdir.
Askeri Eğitimi ve Ordudaki Hizmetleri
Karaman'ın orduya adım atışı genç yaşlarda gerçekleşti. Gençlik yıllarında askeri eğitime yönelen Karaman, 15 Ocak 1941 tarihinde Kara Harp Okulundan topçu subayı olarak başarıyla mezun olmuş ve ordudaki görevine ilk adımını atmıştır. Askeri alandaki yetkinliğini artırmak isteyen genç subay, 1950 yılında ise Harp Akademisini bitirerek kurmay sınıfına dahil oldu. Karaman, kıdem kazandıkça ordunun kritik kademelerinde görev aldı. Bu doğrultuda Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığı Kurmay Şubesi müdürlüğü vazifesini yürüttü. Meslek hayatı boyunca gösterdiği disiplin, onun askeri hiyerarşide hızla yükselmesini sağladı.
27 Mayıs Dönemeci ve Millî Birlik Komitesi Üyeliği
Ordudaki hizmetlerini sürdürürken kurmay yarbay rütbesine ulaşan Karaman, 27 Mayıs 1960 tarihinde Demokrat Parti iktidarına karşı gerçekleştirilen askeri darbede yer alarak ülkenin kaderini belirleyen dönemeçlerden birinde kritik sorumluluklar üstlendi. Müdahalenin ardından kurulan yeni yönetim düzeninde oldukça etkin roller yüklendi. Ülke yönetimini devralan kurulda yer alarak Türkiye'nin siyasi geleceğinin şekillenmesinde rol oynadı. Karaman, bu süreçte özellikle 1961 Anayasası'nın hazırlanması çalışmalarında aktif olarak bulundu. Demokratik ve hukuki temellerin yeniden inşa edildiği bu dönemde fikirleriyle komite içinde ağırlığını hissettirdi.
Yüksek Adalet Divanı bünyesinde yargılanan Demokrat Partili yöneticiler hakkında verilen idam kararlarının onaylanması sürecinde, bu cezaların infaz edilmesine karşı çıkarak aleyhte oy kullanan az sayıdaki komite üyesinden biri oldu. Karaman, bu idam kararlarının onaylanması hususunda aleyhte oy kullanarak infazların karşısında yer aldı. Askeri kariyerini 1961 yılında Kurmay Albay rütbesindeyken sonlandırarak emekliye ayrıldı. Emekliliğinin hemen ardından siyasi hayatına yeni bir mecrada, parlamentoda devam etti.
15 Ekim 1961 genel seçimlerinin tamamlanmasının ardından TBMM'de 12. Dönem çalışmalarına başlandı. Karaman, komitenin diğer mensupları ile birlikte 25 Ekim 1961'de Cumhuriyet Senatosu tabii üyeliğine atandı.
Sol Siyaset, Yayın Hayatı ve Milli Devrim Ordusu İddiası
Senatörlük yıllarında sol siyasi düşünceye yakın duran Karaman, ülkedeki sosyalist gelişmelerin destekçisi oldu. Bu doğrultuda 20 Aralık 1961 tarihinde yayımlanan ünlü Yön bildirisi'ne imza attı. Bildiriyi imzalayan üç Millî Birlik Komitesi üyesinden biri olarak öne çıktı. Düşüncelerini geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla yazın dünyasına da adım attı. Dönemin etkili yayın organlarından Türk Solu dergisi ile Cumhuriyet gazetesinde köşe yazıları kaleme aldı. Yazılarında toplumsal adalet ve siyasi yapılanma konularını irdeledi.
Ancak parlamentodaki bu aktif dönem, askeri kaynaklı iddialarla sarsıldı. Silahlı Kuvvetler bünyesinde gizli bir Milli Devrim Ordusu kurulduğu yönündeki iddiaların ardından, 12 Aralık 1968 tarihinde 5 tabii senatörün dokunulmazlığı kaldırıldı. Dokunulmazlıkları iptal edilen bu isimler şunlardı:
- Salih Suphi Karaman
- Sezai Okan
- Şükran Özkaya
- Mucip Ataklı
- Ekrem Acuner
12 Eylül Sonrası SODEP ve SHP Yılları
12 Eylül 1980 askeri müdahalesi, Türkiye'deki tüm siyasi dengeleri değiştirdi. Bu olaydan üç yıl sonra Karaman, siyaset sahnesine geri döndü. Kurulma aşamasında olan Sosyal Demokrasi Partisinin (SODEP) Ankara İl Teşkilatını kurma görevini üstlendi. Kurucu Ankara İl Başkanı olarak partinin başkentteki yapılanmasını organize etti. Karaman, daha sonraki süreçte SODEP ve ardından kurulan Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) bünyesinde önemli sorumluluklar almaya devam etti. Her iki siyasi partide de Parti Meclisi üyesi olarak görev yaptı. Siyasi deneyimini partinin karar alma süreçlerine aktardı. Son olarak 1991 genel seçimlerinde SHP bünyesinde kurulan Merkezi Seçim Komitesi başkanlığı görevini yürüttü.