Cumhuriyet döneminin en önemli sahne sanatçılarından biri olan Şirin Devrim, tiyatro dünyasına adını altın harflerle yazdırmış öncü bir yönetmendir. İstanbul Şehir Tiyatroları bünyesinde yönetmen koltuğuna oturan ilk kadın rejisör unvanını taşıyan değerli isim, hem ülkemizde hem de Amerika Birleşik Devletleri'nde uzun yıllar boyunca başarılı çalışmalara imza atmıştır. Sanatçı, 3 Mart 1926 tarihinde İstanbul'da doğdu. Yaşamı boyunca tiyatronun gelişmesi için büyük çaba gösterdi. Türk tiyatro sahnesinin bu ünlü siması, oyunculuğunun yanı sıra reji çalışmalara da kültür hayatımızda derin izler bırakmıştır.
Sanatçı Bir Ailenin İçinden Gelen Deha
Kültürel açıdan zengin ve ünlü isimler yetiştirmiş olan Şakir Paşa ailesi üyelerinden biri olan sanatçının soy ağacı, Türk sanat tarihinin en önemli figürlerini barındırır. Yazar İzzet Melih Devrim ile dünyaca tanınan ressam Fahrelnisa Zeid çiftinin ikinci çocuğu olarak doğan sanatçı, aynı zamanda ünlü ressam Nejat Devrim'in de kızkardeşidir. Hayatının ilk yıllarından itibaren estetik değerlerle kuşatılan Devrim; yazar Halikarnas Balıkçısı ile ressam Aliye Berger'in yeğeni, seramik sanatının öncülerinden Füreya Koral'ın ise kuzenidir. Annesinin daha sonra Irak Kralı I. Faysal'ın kardeşi olan Emir Zeid ile evlenmesi üzerine çocukluk yıllarının önemli bir kısmı İstanbul, Bağdat ve üvey babasının diplomatik görevleri sebebiyle çeşitli Avrupa şehirlerinde geçmiştir.
İlk öğrenim ve gençlik döneminin ardından İstanbul'daki Amerikan Kız Koleji'nden (günümüzdeki adıyla Robert Kolej) başarıyla mezun olan genç sanatçı, yükseköğrenimini tiyatro alanında sürdürmek amacıyla rotasını Amerika Birleşik Devletleri'ne çevirmiştir. New York'ta tiyatro eğitimi almaya başlayan başarılı isim, bu dönemde ilk evlilişini kendisi gibi tiyatro eğitimi alan Amerikalı aktör Wesley Lau ile gerçekleştirmiştir. Sanatçı, dünyaca ünlü Yale Üniversitesi Tiyatro Bölümü mezunudur.
Şehir Tiyatroları'nda İlkin Gururu ve Yükseliş
Amerika'daki donanımlı eğitim sürecinin ardından vatanına dönen sanatçı, İstanbul Şehir Tiyatrosu kadrosuna katılmıştır. Sahnedeki performansı büyük takdir topladı. Böylece kısa sürede tiyatronun yıldızı oldu. Türk tiyatro tarihine geçen en önemli başarılarından biri, bu seçkin kurumda oyun sahneye koyan ilk kadın rejisör olmasıdır. 1960'lı yıllar boyunca Şehir Tiyatroları'nın en popüleri ve aranan başrol oyuncularından biri haline gelen Devrim, bu süreçte iki evlilik daha yaşamıştır. İkinci evlilişini mühendis Şehsuvar Menemencioğlu ile, üçüncü evlilişini ise tiyatro dünyasının değerli isimlerinden Mücap Ofluoğlu ile gerçekleştirmiştir.
Tiyatro dünyasında yönetimsel değişikliklerin yaşandığı 1966 yılında, tiyatronun büyük üstadı Muhsin Ertuğrul'un Şehir Tiyatroları'ndaki görevinden ayrılması üzerine, meslektaşına destek olmak amacıyla buradaki görevinden istifa etmiş ve yeniden Amerika'ya gitmiştir. Okyanus ötesinde de mesleki başarılarını sürdüren sanatçı, ABD'de pek çok önemli tiyatro yapımında sahne alma fırsatı yakalamıştır. Ayrıca ülkenin en prestijli eğitim kurumlarında gelecek nesillerin sanatçılarını yetiştirmiştir.
Şirin Devrim'in ABD'de oyunculuk ve yönetmenlik dersleri verdiği tanınmış yükseköğrenim kurumları şunlardır:
- Stanford Üniversitesi
- Carnegie-Mellon Üniversitesi
- Wisconsin Üniversitesi
Amerika Yılları, Yazarlık ve Hollywood Deneyimi
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kariyerine akademisyen ve oyuncu olarak devam eden sanatçı, 1972 yılında Robert Trainer ile evlendi. Bu evlilikten sonra yaşamını Şirin Devrim Trainer adıyla sürdürdü. Kendisi aynı zamanda başarılı bir yazardı. İngilizce kaleme alınan 'A Turkish Tapestry' adıyla yıldızlaşan bu eser, daha sonra 'Şakir Paşa Ailesi - Harika Çılgınlar' adıyla Türkçe yayımlandı. Sinema dünyasında da kısa ama ses getiren bir iz bırakan Devrim, 1994 yılında ünlü yönetmen Mike Nichols'ın yönettiği, başrollerinde Hollywood yıldızı Jack Nicholson'ın yer aldığı 'Wolf' (Kurt) isimli gerilim filminde konuk oyuncu olarak yer alarak sinemaseverlerin karşısına çıkmıştır.
O, Türk tiyatrosunun en özel figürlerinden biriydi. Değerli sanatçı, 7 Mart 2011 tarihinde doğduğu şehir olan İstanbul'da 85 yaşında hayata veda etmiştir. Vefatının ardından 13 Mart Cumartesi günü Dolmabahçe'deki Bezm-i Alem Valide Sultan Camii'nde düzenlenen cenaze merasiminin ardından, Büyükada'daki aile kabristanında sonsuzluğa uğurlanmıştır. Geride bıraktığı öncü tiyatro mirası, ülkemizin kültür ve sanat tarihinde her zaman hatırlanmaya devam edecektir.