Türkiye'nin toplumsal adalet ve insan hakları mücadelesinde sembolleşen isimlerden biri olan hukukçu ve siyasetçi Şenal Sarıhan, 17 Şubat 1948 tarihinde Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Sarıhan, gençlik yıllarından itibaren hukukun üstünlüğü ve demokratik değerlerin savunulması adına aktif roller üstlenerek ülkenin en kritik dönemlerinde adaletin sesi olmaya çalışmıştır. Hem öğretmenlik yıllarında hem de sonrasındaki profesyonel avukatlık kariyerinde, toplumsal davalarda mağdurların yanındaki duruşuyla tanınmaktadır. Aldığı ulusal ve uluslararası prestijli ödüllerle başarısını taçlandıran Sarıhan, Türk siyasetinde de aktif olarak yer alarak milletvekilliği yapmıştır.
Hukuk Eğitimi ve Adalet Arayışı
Eğitim yolculuğuna edebiyat alanıyla başladı. 1966 yılında İzmir Eğitim Enstitüsü'nden mezun oldu. Ardından mesleki rotasını hukuka çevirerek 1974 senesinde İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Öğretmenlik mesleğini sürdürürken bir yandan da serbest avukatlığa adım atan Sarıhan, Ankara Barosu bünyesinde çalışmalarına yön verdi. Ülkenin çalkantılı siyasi ikliminde mesleğini icra ederken, 12 Mart Muhtırası ile 12 Eylül Darbesi süreçlerinde tutuklanarak yargılandı. Bu zorlu tecrübeler onun insan hakları mücadelesindeki kararlılığını daha da pekiştirdi. Askeri müdahale döneminde kapatılan Çağdaş Hukukçular Derneği'nin kapılarını tekrar açmak için yoğun çaba harcayan tecrübeli hukukçu, dernek bünyesinde üç dönem genel başkanlık koltuğuna oturdu.
Aydınların Savunuculuğu ve Toplumsal Davalar
Şenal Sarıhan, Türkiye'nin entelektüel birikimine yön veren ve suikastlar sonucu yaşamını yitiren pek çok aydının hukuk mücadelesini omuzladı. Tarihe geçen kritik davalarda müdahil avukat sıfatıyla görev alan Sarıhan, şu önemli isimlerin adalet arayışında yer aldı:
- Bahriye Üçok
- Muammer Aksoy
- Uğur Mumcu
- Ahmet Taner Kışlalı
Sivas Katliamı davası da onun önemli mücadele alanlarından biriydi. Bu süreçte hayatını kaybeden aydınların ailelerinin avukatlığını kararlılıkla üstlendi. Toplumsal bellekte derin yaralar açan bu olayların takipçisi olması, onu insan hakları savunuculuğunda çok farklı bir konuma taşıdı. Bu özverili çalışmaları sonucunda Robert Kennedy İnsan Hakları Ödülü ile 100 Kahraman Kadın ödülü gibi dünya çapında saygın unvanlara layık görüldü.
Kadın Hakları Mücadelesi ve Siyaset Sahnesi
Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunu hayatının merkezine koyan Şenal Sarıhan, kadın haklarının yasal güvenceye kavuşması için aktif çalıştı. TCK Kadın Platformu Ankara Başkanlığı görevini üstlenerek ceza kanunu reformlarında kadın lehine düzenlemeler yapılmasında itici güç oldu. Kadınların örgütlü gücünü artırmak amacıyla 5 Aralık 1997 tarihinde Cumhuriyet Kadınları Derneği'ni hayata geçirdi. Ülke genelinde 67 il ve ilçede teşkilatlanan bu köklü sivil toplum kuruluşunun tam 17 yıl boyunca genel başkanlığını yürüttü. Televizyon ekranlarında da kadın hakları davasını kararlılıkla savunan Sarıhan, Kanaltürk ve Halk TV gibi farklı televizyon mecralarında kadının insan haklarını derinlemesine ele alan son derece bilgilendirici programlar hazırlayıp izleyiciyle buluşturdu. 2005-2006 yıllarında Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu bünyesinde başkan yardımcılığı yaptı, ancak daha sonra ilkeleri doğrultusunda bu görevden istifa yoluyla ayrıldı.
Şenal Sarıhan'ın aktif siyaset sahnesindeki yolculuğu Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında ivme kazandı. 2011 genel seçimlerinde milletvekili aday adayı olan Sarıhan, CHP bünyesinde Yüksek Disiplin Kurulu ile Parti Meclisi üyeliklerine seçildi. Haziran 2015 ve Kasım 2015 genel seçimlerinde CHP Ankara İkinci Bölge Milletvekili olarak parlamentoya girmeye hak kazandı. TBMM çatısı altında İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanvekili ve Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Üyesi olarak yasama faaliyetlerine katkı sağladı. Deneyimli siyasetçi, evli ve iki çocuk annesidir.
Hukuk ve Edebiyat Alanındaki Eserleri
Adalet mücadelesini kalemiyle de taçlandıran üretken bir yazardır. Yazarın hukuk, insan hakları ve kadın mücadelesine ışık tutan çok sayıda eseri bulunur. Sarıhan'ın kaleme aldığı eserlerden bazıları şunlardır:
- Kafes ve Efirli Günlüğü
- Öğretmen-Öğrenci İlişkileri
- Deprem ve Hukuk
- Sivas Katliamı Davası
- TCK Kadınlara Neler Getiriyor?
- Kadın ve Şiddet
- Cam Bardaklar Kırılsın
Eserleri, onun yıllar boyunca biriktirdiği hukuki tecrübelerin ve toplumsal gözlemlerin yazılı birer belgesi niteliğindedir.