Selahattin Çetiner, Türkiye'nin yakın siyasi ve askeri tarihindeki en kritik isimlerden biridir. 1922 yılında Çanakkale'nin Lapseki ilçesinde dünyaya gözlerini açan Çetiner, Türk Silahlı Kuvvetleri'nde uzun yıllar şerefle görev yapmış ve 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından kurulan hükümette İçişleri Bakanlığı koltuğuna oturmuştur. Hem üniforması altındaki zor kararıyla hem de sivil yönetimdeki idari adımlarıyla adından söz ettiren eski general, 100 yıllık ömrünün son demlerini geçirdiği Bodrum'da, 4 Haziran 2023 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Genç bir topçu subayı olarak adım attığı ordu saflarında tümgeneralliğe kadar yükselen Çetiner, özellikle 1960 ihtilali öncesinde muhalefet lideri İsmet İnönü'nün seyahatini engelleme emrine karşı gösterdiği dik duruş ve istifasıyla tarihe geçmiştir.
Askeri Eğitimi ve Üniformayla İlk Yılları
Selahattin Çetiner, 1 Temmuz 1922 tarihinde Çanakkale ilinin şirin ilçesi Lapseki'de doğdu. Hatice Hanım ve İbrahim Bey'in evladı olan Çetiner, çocukluk yıllarının ardından askeri eğitime yöneldi. Vatan hizmetine adanmış bir ömrün temellerini, 1941 yılında başarıyla mezun olduğu Harp Okulu'nda attı. Buradaki eğitimini tamamladıktan sonra Topçu Okulu'na girdi. Burayı da başarıyla bitiren genç subay, yurdun çeşitli bölgelerinde görev alarak tecrübe kazandı. Askeri hiyerarşide hızla yükselmeyi başardı.
Kayseri Hadisesi ve Tarihe Yön Veren İstifa
Takvimler 1960 yılını gösterdiğinde Selahattin Çetiner, Kayseri'de tabur komutanı olarak vazife yapıyordu. O dönem siyasi tansiyon yüksekti. Kendisine, muhalefette bulunan Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanı İsmet İnönü ile beraberindeki heyetin Kayseri'deki parti il kongresine katılmasını engelleme görevi verildi. Bu talimat doğrultusunda, Himmetdede istasyonundaki tren ile İncesu mevkisindeki kara taşıtları durduruldu. İnönü'nün seyahat özgürlüğü tamamen engellendi.
Bu hadise hayatını tamamen değiştirdi. Çetiner, kendisine verilen bu görevin Anayasa'ya aykırı olduğunu düşündü. Hemen ardından, hukuk dışı bu görevlendirmeyi gerekçe gösteren bir dilekçe kaleme aldı. Ordudan istifa ettiğini bildirdi. Genç subayın bu cesur çıkışı, askeri ve siyasi çevrelerde büyük yankı uyandırdı. Bu cesur istifa kararının hemen ardından, 4 Nisan 1960 tarihinde emniyet güçlerince tutuklandı. Ankara'da yer alan Soğukkuyu Askeri Cezaevi'ne gönderilerek hapsedildi.
27 Mayıs 1960 tarihinde gerçekleşen askeri müdahale, Çetiner'in kaderini bir kez daha değiştirdi. Gelişen askeri durumlar neticesinde, yeniden Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesine kabul edildi. Göreve dönen Çetiner, 1960 ile 1962 yılları arasında İspanya'nın başkenti Madrid'de askeri ataşe olarak Türkiye'yi temsil etti. Yurt dışı görevinin sona ermesiyle Türkiye'ye dönerek karargâh subaylığı ve alay komutanlığı yaptı. 1970 senesinde tümgeneral rütbesine yükseldi. Bu rütbeyle önemli makamlarda görev yaptı:
- Zırhlı Tümen Komutanlığı
- 9. Kolordu Komutanlığı
- Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı
12 Eylül ve İçişleri Bakanlığı Dönemi
Türkiye Cumhuriyeti, 12 Eylül 1980 sabahına askeri müdahalenin getirdiği büyük bir hareketlilikle uyandı. Ülkenin yönetim biçimi başan aşağı değişerken, kurulan Bülend Ulusu Kabinesi'nde İçişleri Bakanlığı görevi Selahattin Çetiner'e tevdi edildi. Çetiner, 22 Eylül 1980 ile 13 Aralık 1983 tarihleri arasında bu ağır sorumluluğu üstlendi. Sıkıyönetim şartlarının hüküm sürdüğü bu dönemde, asayişin sağlanması adına pek çok sert tedbir hayata geçirildi.
Bakanlık vazifesi süresince hayata geçirilen en çok konuşulan uygulamalardan biri de sanat dünyasına yönelik kararlardı. Çetiner'in yönetimindeki bakanlık, başta ünlü sanatçı Bülent Ersoy olmak üzere bazı sahne isimlerinin sahneye çıkmasını yasakladı. Alınan bu yasaklama kararları, dönemin toplumsal ve kültürel ikliminde son derece derin izler bıraktı. Ülke genelinde uzun süre tartışılan bu kısıtlamalar, Çetiner'in bakanlık döneminin en akılda kalan icraatları arasında yerini aldı.
Görevinin sona ermesiyle birlikte Selahattin Çetiner, aktif siyaset ve askerlik hayatını noktaladı. Ömrünün son demlerini Muğla ilinin huzur dolu ilçesi Bodrum'da geçirmeyi tercih etti. Sakin bir hayat süren emekli general, burada yaşlılığa bağlı sağlık sorunları nedeniyle hastaneye kaldırıldı. Takvimler 4 Haziran 2023 tarihini gösterdiğinde, tam 100 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Çetiner'in vefatı hem askeri hem de siyasi camiada derin bir teessür yaratırken, geride koca bir yüzyılın ve cumhuriyet tarihinin en kritik dönemeçlerinin canlı tanıklığını bıraktı. Cenaze merasimi 6 Haziran tarihinde İstanbul'da bulunan tarihi Büyük Selimiye Camii'nde gerçekleştirildi. Gerçekleştirilen törenlerin ardından cenazesi, Zincirlikuyu Mezarlığı bünyesindeki aile kabristanında toprağa verildi.