Cumhuriyet tarihinin simge isimlerinden olan avukat ve siyasetçi Şekibe Çelenk, 1 Temmuz 1921'de Selanik'te başlayan ve 21 Şubat 2020'de Ankara'da son bulan ömrü boyunca Türkiye'nin yakın siyasi tarihine tanıklık etmiştir. Mübadelenin ardından ailesiyle Anadolu'nun farklı kentlerini dolaşan Çelenk, hukuk eğitimi alarak başladığı meslek hayatını toplumsal mücadele ile birleştirmiştir. Türkiye İşçi Partisi çatısı altında aktif siyaset yapan ve sol hareketin önemli davalarında rol üstlenen Çelenk, geride derin bir iz bırakmıştir.
Mübadele Yılları ve Hukuk Fakültesine Uzanan Yol
Zeliha Hanım ile İstiklal Savaşı gazisi Hakkı Sayar çiftinin iki kız kardeşten büyüğü olarak Selanik'te dünyaya gelen Şekibe Sayar'ın çocukluğu göçlerin gölgesinde geçti. Mübadele döneminde İstanbul'a göç eden aile, babasının görevleri nedeniyle sırasıyla Tokat, Bursa, Malatya ve Samsun şehirlerinde ikamet etmek zorunda kaldı. İlk ve orta öğrenimini Bursa'da tamamlayan genç Şekibe, Bursa Kız Lisesi'nden başarıyla mezun oldu. Ailesi Malatya'ya taşındığı esnada o, yükseköğrenim hayalini gerçekleştirmek üzere tek başına İstanbul'a gitti. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde eğitim aldığı sırada, 1944 yılında son sınıftayken hayatını Halit Çelenk ile birleştirdi. Mezuniyetten sonra çift, önce Devrek'te yaşadı, ardından avukatlık stajlarını Antalya'da tamamladı. İlk çocukları Serpil'in İstanbul'da doğmasının ardından Samsun'a yerleşen ikili, burada ortak bir avukatlık bürosu açtı. Şekibe Çelenk bir dönem öğretmenlik mesleğine geçmek istese de bu başvurusu yanıtsız kaldı. Çelenk ailesinin hayatı, 1960 yılında aldıkları kararla başkent Ankara'ya taşınmalarıyla yeni bir döneme girdi.
Türkiye İşçi Partisi ve Siyasi Mücadele Yılları
Ankara'ya yerleştikten sonra siyaset dünyasına adım atan Çelenk, 1962 yılında Türkiye İşçi Partisi'ne (TİP) katıldı. Kısa sürede partinin öne çıkan isimlerinden biri haline geldi. TİP büyesinde üstlendiği başlıca sorumluluklar şunlardır:
- Ankara Merkez İlçe Başkanlığı
- Merkez Haysiyet Divanı Üyeliği
- 1965 Milletvekili Seçimleri Yüksek Seçim Kurulu Temsilciliği
Siyasi arenadaki en önemli çıkışlarından birini 1963 yerel seçimlerinde gerçekleştirdi. Radyo propaganda konuşmalarında partisinin tek kadın hatibi olarak yer aldı. Bu hitabetiyle hafızalarda yer edindi. Ancak parti içindeki hareketli günler çalkantıları da beraberinde getirdi. TİP'in 1966 yılında yapılan Malatya Kongresi sırasında ihraçlarla sonuçlanan olaylarda yer aldı ve uyarı cezası alan üyeler arasında bulundu. Meslek hayatını sadece dava takipleriyle sınırlamayan Çelenk, Lastik-İş bünyesinde sendika hakemliği vazifesini de yürüttü.
Deniz Gezmiş Davası ve Tarihe Geçen Selam
Şekibe Çelenk'in hayatındaki en mühim safhalardan biri, sol hareketin sembol isimlerinin yargılandığı dönem oldu. Türkiye'yi derinden sarsan idam kararları öncesinde, Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan'ın savunmalarını üstlenen eşi Halit Çelenk ile birlikte aktif olarak hukuki süreci takip etti. Duruşma salonlarında ve dava hazırlıklarında eşine büyük destek sağladı. Deniz Gezmiş'in idama yürürken eşi Halit Bey aracılığıyla Şekibe Hanım'a gönderdiği selam ise tarihe geçti. Gezmiş'in son anlarında, 'Şekibe Ablama çok selam söyle, bize çok emeği geçti helal etsin' ifadelerini kullandığı bilinir. Bu veda, Çelenk için hem büyük bir onur hem de ömür boyu sürecek derin bir hüznün kaynağı oldu. Yaşamı boyunca toplumsal mücadelenin içinden gelen yazar Serpil Güvenç ile tıp profesörü Ferda Özyurda'nın annesi olan Şekibe Çelenk, geride onurlu bir miras bırakarak Ankara'da yaşama gözlerini yumdu.