Trabzon'da 1891 senesinde Halil ve Fatma çiftinin evladı olarak dünyaya gözlerini açan Mehmet Sami Orberk, Türk askeri ve siyasi tarihinin seçkin simaları arasında yer alır. Kara Harp Okulu'ndan mezuniyetinin ardından ömrünün neredeyse tamamını cephelerde geçiren Orberk, topçu sınıfındaki üstün uzmanlığıyla öne çıkmış ve liyakatle tümgenerallik rütbesine kadar yükselerek orduya liderlik etmiştir. Askeri birikimini Cumhuriyet döneminde de sürdüren vatansever komutan, ilerleyen yıllarda mecliste milletvekili olarak da memleketine hizmet vermiştir. 1957 yılındaki vefatına dek hem askeri hem de siyasi arenada derin izler bırakan Orberk, Türkiye'nin savunma hamlelerinde aktif roller üstlenmiştir. Onun yaşam öyküsü, adanmışlık ve vatan sevgisinin mümtaz bir örneğidir.
Cepheden Cepheye Geçen Askeri Yaşamı
Orberk, askeri eğitimine 1907 yılında başlayarak Kara Harp Okulu'na girdi. Buradaki çetin eğitimini başarıyla tamamlayıp 1910 senesinde topçu teğmen rütbesiyle orduya katıldı. Genç subay, çok geçmeden kendisini Balkan Savaşları'nın zorlu ve yıpratıcı koşulları altında, cephede vatan savunmasında buldu. Buradaki üstün gayreti ve gösterdiği başarılar neticesinde 1914 yılında üsteğmenliğe terfi etti. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde ise stratejik öneme sahip Çanakkale ve Filistin cephelerinde kritik görevler üstlendi. Çetin cephelerdeki tecrübesiyle dikkat çekerek 1917'de yüzbaşılığa terfi etti. Ardından Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi olan Türk Kurtuluş Savaşı'nda da aktif olarak çarpışarak zafere giden yolda önemli pay sahiplerinden biri oldu. Bu mücadeledeki üstün başarısı, onun en büyük gururudur. Savaş meydanlarında sergilediği kararlılık, vatanın kurtuluşunda önemli bir harç olmuştur.
Cumhuriyet Dönemi Hizmetleri ve Uzmanlık Yılları
Cumhuriyet döneminde de kendini geliştirmeyi sürdüren vatansever asker, 1925 yılında topçuluk üzerine iki yıllık derinlemesine eğitim almak amacıyla Fransa'ya gönderilmiş ve buradaki çalışmalarının ardından yurda binbaşı rütbesiyle dönüş yapmıştır. Ülkesine döner dönmez askeri birikimini aktarmak üzere 1928 ile 1931 yılları arasında Erkan-ı Harbiye-i Umumiye bünyesinde topçu mütehassısı sıfatıyla görev aldı. Bilgi ve birikimini yeni nesillere aktarmak amacıyla 1933-1938 döneminde Topçu Atış Okulu ile Harp Akademisi'nde öğretmenlik yaptı. Akademik ve pratik başarılarının karşılığı olarak 1936'da albay rütbesini alan Orberk, 1941 senesinde Tugay Komutanlığı makamına getirildi. Ülke savunmasına yönelik üstün hizmetleri nedeniyle 1943 yılında tuğgeneralliğe, bir yıl sonra yani 1944 senesinde ise tümgeneralliğe terfi ettirildi.
Komutanlıktan Milletvekilliğine Uzanan Yol
Tümgeneral rütbesiyle Türk Silahlı Kuvvetleri'nde en üst düzey komuta kademelerinde bulunan Sami Orberk, sırasıyla şu görevleri icra etti:
- 32. Tümen Komutanlığı
- 7. Tümen Komutanlığı
- 5. Tümen Komutanlığı
- Topçu Müfettişliği
Orberk, 1945 ve 1947 yıllarında askeri teknolojileri yerinde incelemek üzere Orta Doğu (Ortaşark)'a gitti. Burada İngiliz ordusunda kullanılan modern uçaksavar topçuluğu ve radar sistemleri hakkında detaylı bilgiler derledi. Ancak yoğun çalışma temposu ve cephe yıllarının getirdiği yorgunluk, sağlığını olumsuz etkiledi. Yaşadığı sağlık sorunları sebebiyle 1947 yılında askeri üniformasına veda ederek emekliye ayrıldı. Askerlik sonrasındaki sivil yaşamında da ülkesine hizmet etmeyi sürdüren tecrübeli devlet adamı, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin X. Dönem Trabzon Milletvekili olarak seçilerek parlamentoda Trabzon halkını gururla temsil etmiştir. Fatma Rayika Hanım ile hayatını birleştiren ve iki çocuk babası olan Mehmet Sami Orberk, 26 Ekim 1957 tarihinde yaşama veda etti. Onun bıraktığı miras, hem askeri tarihte hem de Trabzon'un siyasi geçmişinde daima saygıyla hatırlanmaktadır.