Türk hukuk sisteminin modernleşme sürecinde kritik roller üstlenen Mehmet Sabri Ansay, 23 Aralık 1888 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelen ve Cumhuriyet döneminin en yetkin hukuk akademisyenleri arasında yer alan seçkin bir şahsiyettir. Yaşamı boyunca kadılıktan profesörlüğe kadar geniş bir yelpazede hizmet sunan Ansay, özellikle Türk Medeni Kanunu'nun hazırlanmasındaki etkin katkılarıyla hafızalara kazınmıştır. Cumhuriyet hukukunun akademik temellerini atan bu değerli bilim insanı, 9 Kasım 1962 günü vefat etmiştir.
Kadılıktan Almanya Yıllarına Hukuk Mücadelesi
İlk eğitimini doğup büyüdüğü İstanbul'da alan Ansay, yükseköğrenimini ise 1910 yılında Mekteb-i Kuzat çatısı altında tamamlamıştır. Mezuniyetinin ardından kamu bürokrasisinde adımlarını atmış, muhtelif müdürlüklerde ve katiplik pozisyonlarında mesleki deneyim kazanmıştır. Genç hukukçu, takvimler 1912 yılını gösterdiğinde Osmanlı İmparatorluğu'nun Boyabat ilçesine kadı olarak atanmıştır. Bu görevdeki başarısı onu 1916'da İznik Bidayet Mahkemesi Reisliği makamına taşımıştır. Bakanlığın sınavını kazanarak Almanya'ya gitmiştir. Lakin dünya savaşı bitince ilişkiler kopmuştur. Bunun üzerine ancak dokuz ay kalabildiği bu ülkeden yurda dönmek mecburiyetinde kalmıştır.
Cumhuriyet'in Kurucu Hukukçusu ve Medeni Kanun
İstanbul'a geri döndükten sonra, 1919 senesinde Sulh Hakimi olarak adliyede görev almıştır. Beş sene sonra ise asliye mahkemesi üyeliğine seçilmiştir. Ansay, bu resmi görevi esnasında ülkenin hukuk tarihindeki en büyük reformlardan biri olan Medeni Kanun komisyonuna davet edilmiştir. Kanunun yürürlüğe girmesinin hemen akabinde, 1926 yılında Adliye Vekaleti bünyesinde Hukuk Umum İşleri Müdürü olarak atanmıştır.
Ankara Üniversitesi ve Akademik Mirası
Cumhuriyet'in kurumsal atılımları çerçevesinde kurulan Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde Hukuk Muhakemeleri Usulü kürsüsünün profesörlüğünü üstlenen Ansay, 1958 yılındaki emekliliğine dek nesiller boyu hukukçu yetiştirmeye devam etmiştir. Akademik kariyerinde yükselerek 1942 yılında Ordinaryüs Profesör unvanını almıştır. Kurumdaki sorumlulukları ders anlatmakla sınırlı kalmamış, 1944 ile 1946 yılları arasında hukuk fakültesinin dekanlık görevini yürütmüştür. Benzer şekilde, 1955-1957 döneminde de İlahiyat Fakültesi dekanı olarak idari görev üstlenmiştir. Ömrünü hukuk eğitimine adayan değerli hoca, 1958 yılında yaş haddinden emekliye ayrılmıştır. Akademik yaşamının dışındaki zamanlarda da mesleğine katkı sunmayı sürdürmüştür.
Ansay, meslek hayatı boyunca pek çok kurumda önemli sorumluluklar almıştır:
- Çeşitli hukuk derneklerinde aktif üyelikler üstlenmiştir.
- Türk Dil Kurumu bünyesinde onur üyesi sıfatıyla yer almıştır.
- Türk Kızılay Cemiyeti bünyesinde hukuk müşavirliği görevini üstlenmiştir.