Amerikan film endüstrisinin en özgün yaratıcılarından biri olan yönetmen, yapımcı ve senarist Robert Bernard Altman, 20 Şubat 1925'te Kansas City, Missouri'de hayata gözlerini açtı. Sektörün dayattığı ticari kalıplara meydan okuyan anti-Hollywood duruşuyla tanınan sanatçı, kendine has stilize perspektifi ve çarpıcı doğallıktaki sinema diliyle beyaz perdeyi derinden etkiledi. Yaşamı boyunca bağımsız sinemanın meşalesini taşıyan bu usta isim, sıra dışı vizyonu sayesinde sinema dünyasının en saygın taltiflerinden biri olan Akademi Onur Ödülü'ne layık görülmüştür.
Savaş Yılları ve Sinemaya İlk Adımlar
Varlıklı bir sigorta şirketi yöneticisi olan Bernard Clement Altman'ın oğlu olarak dünyaya gelen Robert, kökleri İngiliz, Alman ve İrlanda coğrafyalarına uzanan bir aileden geliyordu. Ailenin daha önce "Altmann" olan soyadı geçmişte değiştirilmişti. Bu değişimi dedesi Frank yaptı. Gençlik yıllarında sırasıyla St. Peter's School, Rockhurst High School, Southwest High School ve Wentworth Military Academy gibi kurumlarda eğitim gördü. 1943 senesinde henüz 18 yaşındayken Amerikan Ordusu'na adım atan genç Robert, İkinci Dünya Savaşı'nda pilot olarak görev aldı. Gökyüzündeyken Hollywood'un ışıltılı manzarasını ilk kez gördüğü an, onun zihninde sinemaya karşı büyük bir tutku uyandırdı. O an büyülenmişti.
Savaş sonrası yeni bir sayfa açıldı. Altman, 1947 yılında Los Angeles'a yerleşerek beyaz perdenin büyülü dünyasına adımlarını attı. İlk adımı oyunculukla attı. "The Secret Life of Walter Mitty" adlı yapımda küçük bir rolle seyirci karşısına çıktı. Kısa sürede rotasını mutfağa çevirdi ve 1948 yapımı Bodyguard filminin senaryosunu kaleme alarak adından söz ettirmeyi başardı. Bu başarının verdiği rüzgarla New York'a taşınan Altman, burada George W. George ile ortaklık kurarak pek çok makale, senaryo ve müzikal üretti. Ancak istediği başarı gelmedi. Bunun üzerine Hollywood'a döndü. Şansını farklı alanlarda da deneyen ve bir hayvan bakım merkezi kuran sanatçı, bu girişimde zorluklar yaşayınca 1950'de Kansas City'ye ailesinin yanına dönmek zorunda kaldı.
Calvin Company'den MASH Efsanesine Giden Yol
Sinemadan asla vazgeçmeyen Altman için ikinci şans, doğduğu kentte faaliyet gösteren Calvin Company bünyesinde geldi. Bu şirket ona ilaç gibi geldi. Prodüksiyon firmasına senarist olarak dahil olan sanatçı, kısa sürede kamera arkasına geçerek endüstriyel kısa filmler yönetmeye başladı. Burada tekniğini geliştiren yönetmen, 1955 yılında şirketten ayrılarak Elmer Rhoden Jr. ortaklığıyla ilk düşük bütçeli uzun metrajı The Delinquents'ı çekti. 1957'de vizyona giren bu yapım, kısıtlı imkanlarına rağmen bir milyon dolarlık hasılat elde ederek büyük bir rekora imza attı.
Hitchcock bu yeteneği hemen fark etti. Usta yönetmen Alfred Hitchcock, Altman'a efsanevi "Alfred Hitchcock Presents" serisinde yönetmenlik teklif etti. Yönetmen televizyona yöneldi. 1958 ile 1964 yılları arasında Amerikan televizyonunun unutulmaz dizilerinde yönetmen koltuğuna oturdu. Bu yapımlardan bazıları şunlardır:
- Combat!
- Bonanza
- Whirlybirds
- Route 66
Televizyon dünyasındaki bu yoğun mesainin ardından Warner Brothers şirketinin kurucusu Jack Warner ile yaşadığı fikir ayrılıkları, Altman'ın zihninde ana akım stüdyo sistemine karşı ömür boyu sürecek bir muhalefetin tohumlarını attı. Bir süre gözlerden uzak kalan yapımlara imza atan usta yönetmen, teklif edilen MASH projesini kabul ederek muhteşem bir geri dönüş yaptı. MASH tüm dengeleri değiştirdi. Gişeyi altüst eden bu film, Altman sinemasının yeniden doğuşunu tüm dünyaya ilan etti.
Lions Gate, Bağımsızlık ve Sinemasal Zirveler
"MASH" başarısının ardğından kendine has üslubuyla McCabe & Mrs. Miller (1971), The Long Goodbye (1974) ve Nashville (1975) gibi önemli eserleri yöneten Altman, sektördeki yerini iyice sağlamlaştırdı. Sanatsal özgürlüğünü sonuna kadar korumak isteyen usta isim, 1976 yılında kendi yapım şirketi olan Lions Gate Films'i hayata geçirdi. Şirket ona tam bağımsızlık sağladı. Bu çatı altında A Wedding, 3 Women ve Quintet gibi deneysel yapımlara hayat verdi. 1980 yılına gelindiğinde, efsanevi aktör Robin Williams'ın ilk sinema deneyimi olan Popeye filmini seyirciyle buluşturarak kariyerinin en yüksek ikinci gişe hasılatını elde etti.
1980'li yılları bir taraftan Secret Honor gibi övgü toplayan, diğer taraftan O.C. & Stiggs gibi eleştirilen yapımlarla geçiren sanatçı, Tanner '88 projesiyle Emmy Ödülü kazanmayı başardı. 1992 yılında sinemaseverlerle buluşan The Player, ona Cannes ve BAFTA'da en iyi yönetmen ödüllerini getirirken üç dalda de Oscar adaylığı kazandırdı. Bu başarının hemen ardğından 1993 yapımı Short Cuts ile Hollywood'a dehasını bir kez daha kanıtladı. Akademi tarafından en iyi yönetmen adayı gösterilen bu film, sanatçının son on yıldaki en iyi çalışması olarak kabul gördü.
2001 yapımı Gosford Park ise sinema eleştirmenleri tarafından o yılın en iyi filmi ilan edilerek Altman'ın kariyerine bir başka taç ekledi. Hayatı boyunca beş kez en iyi yönetmen dalında Oscar'a aday gösterilmesine rağmen bu ödülü kucaklayamayan usta yönetmen, nihayet 2006 yılında Akademi Yaşam Boyu Başarı Ödülü ile onurlandırıldı. Ödülü nihayet kucaklayıp başarısını taşlandırdı.
Bu anlamlı ödülden kısa bir süre sonra, 20 Kasım 2006'da 81 yaşındayken kan kanseri nedeniyle yaşamını yitirdi. Sevgili eşi Kathryn Reed Altman ile birlikte uzun süre bu amansız hastalıkla mücadele eden sanatçı, geride üç evlilik, altı çocuk ve on iki torun bırakarak sinema tarihindeki ölümsüz yerini aldı. Bugün, usta bağımsız yönetmen Paul Thomas Anderson gibi pek çok sinemacı, Altman'ı kendilerine en büyük örnek olarak kabul etmektedir.