Türkiye solunun en bilinen isimlerinden olan Rıza Yürükoğlu, 1979 yılındaki büyük yol ayrımının ardından TKP'nin İşçinin Sesi kanadına liderlik etmiş önemli siyasetçilerdendir. Siyasetçi, kendi örgüt yapısı ve sol çevrelerde Veli Dursun ya da İsmail Nihat Akseymen adlarıyla da tanınmaktadır. Dört Ekim bin dokuz yüz kırk beş tarihinde Ankara'da dünyaya gelen siyaset adamı, yaşamının önemli bir kısmını siyasi faaliyetleri sebebiyle sürgünde geçirdiği Londra'da, 11 Aralık 2001 günü kanser mücadelesini kaybederek yaşama veda etmiştir. Vasiyeti üzerine cenazesi yakılarak külleri Heybeliada çevresinde denize döküldü.
Gençlik Dönemi ve Siyasi Yaşama Giriş
Yükseköğrenimine 1966'da Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde başladı. Eğitim hayatına devam ettiği bu süreçte Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF) ve Türkiye İşçi Partisi (TİP) bünyesinde aktif görevler üstlendi. FKF bünyesindeki tartışma ve ayrışmalarda Milli Demokratik Devrim tezine karşı çıkarak net bir duruş sergiledi. Sosyalist Devrim görüşünü savunan arkadaşlarıyla Sosyalist Gençlik Örgütü'nün (SGÖ) kurucuları arasında yer aldı. Ayrıca kurucusu olduğu bu örgütün başkanlık sorumluluğunu da üstlendi.
Yürükoğlu, 1970 yılının Şubat ayında ilk eşi Merih Kutsal ile dünya evine girdi. Yeni evli çift, 1970 yılının yaz aylarında birlikte Birleşik Krallık'a giderek TKP yöneticilerinden Yakup Demir ile önemli bir görüşme gerçekleştirdi. Parti içinde Zeki Baştımar adıyla da bilinen bu üst düzey yöneticiyle görüşen Yürükoğlu ve eşi, TKP bünyesine resmen dahil oldular. Görüşmenin ardından Türkiye'ye geri dönen siyasetçi, yakın yol arkadaşlarıyla beraber TKP örgütlenmesinin yurt içindeki yeni bir kolunu başlattı.
Ülkede başlattığı bu örgütsel faaliyetlerin ardından, gelişen siyasi nedenler ve baskılar sebebiyle kısa süre sonra tekrar yurt dışına çıkmak zorunda kaldı. Türkiye'de yarım bırakmak zorunda kaldığı Siyasal Bilgiler Fakültesi dördüncü sınıfındaki eğitiminden, Londra'daki City Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nün ikinci sınıfına geçiş yaparak akademik hayatını sürdürdü. Buradaki sosyoloji eğitimini 1973 yılında başarıyla tamamlayarak mezun oldu.
Londra Yılları ve İşçinin Sesi
Birleşik Krallık topraklarında da çalşmalarına ara vermeyen Yürükoğlu, arkadaşlarıyla birlikte bölgede önemli örgütlenmelere imza attı. Bu çalşmalar kapsamında hayata geçirilen temel yapılar şunlardır:
- İngiltere Türkiyeli İlericiler Birliği (İTİB)
- Londra İşçi Birliği
- Yerel bir yayın olan İşçinin Sesi gazetesi
Yürüttüğü bu başarılı ve aktif siyasi çalşmalar neticesinde, 1974 yılında TKP Merkez Komitesi (MK) üyeliği görevine getirildi.
Londra'da yerel bir işçi yayını olarak başlayan İşçinin Sesi gazetesi, 1976 yılına gelindiğinde partinin resmi yayın organına dönüştürüldü. Bu gelişmeyle birlikte söz konusu yayın, Atılım gazetesi ile beraber partinin iki temel merkez organından biri konumuna ulaştı. Parti genel merkezi, o dönemde Yürükoğlu'nu 'Emperyalizmin Zayıf Halkası Türkiye' başlığını taşıyan kapsamlı bir broşür hazırlamakla görevlendirdi. Genel merkezin ilk başlarda tamamen desteklediği ve arkasında durduğu bu broşür, zaman içinde parti bünyesindeki en büyük tartışma ve ayrışma konularından biri haline geldi.
Görüş Ayrılıkları ve Son Dönem
Broşür etrafında başlayan fikir ayrılıklarının giderek büyümesi ve derinleşmesi neticesinde, İşçinin Sesi çevresinde yer alan kadrolar partiden tamamen tasfiye edildi. Ağırlıklı olarak İngiltere teşkilatında yer alan kadrolardan oluşan ve kendilerini Leninci Kanat olarak tarif eden bu muhalif grup, çıkardıkları yayının ismi nedeniyle kamuoyunda TKP/Leninist veya TKP (İşçinin Sesi) adıyla anılmıştır. TKP ana merkez kanadının Türkiye İşçi Partisi ile birleşerek Türkiye Birleşik Komünist Partisi adını almasının ardından, İşçinin Sesi grubu kendi arasında bağımsız bir kongre düzenleyerek çalşmalarını sürdürmüştür. Toplanan bu kongrede alınan karar doğrultusunda 'İşçinin Sesi' takısını tamamen bırakarak yollarına sadece TKP ismiyle devam etme kararı aldılar.
Rıza Yürükoğlu, 1999 yılında kendi isteğiyle TKP Genel Sekreterliği görevinden ayrıldı. Aktif görevini bıraktıktan sonra siyasi yaşamına normal bir parti üyesi olarak devam ederken, yıllardır üzerinde çalşıtığı 'Sosyalizm Nedir?' adlı eserine yoğunlaştı. Büyük emek verdiği kitabın ilk cildini tamamlamayı başarıdıysa da, diğer ciltler üzerindeki çalşmalarını bitiremeden 11 Aralık 2001 tarihinde Londra'da vefat etti.