Türkiye'nin çok partili siyasi yaşamına ve akademik dünyasına derin izler bırakan Rıfkı Salim Burçak, 1913 yılında Erzurum'da dünyaya gözlerini açtı. Siyasal tarih alanındaki engin tecrübesini hem üniversite kürsülerine hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi saflarına taşıyan Burçak, önemli bir devlet adamıdır. Demokrat Parti ile yolları kesişti. Bu karar hayatını tamamen değiştirdi. Demokrat Parti döneminde üstlendiği bakanlık görevleri ile ülkenin kaderini belirleyen kararlara imza atan aydın, 29 Ağustos 1998'de vefat etti.
Mülkiye Kürsülerinden Siyaset Sahnesine
Akademik yolculuğuna Mülkiye Mektebi sıralarında başlayan Rıfkı Salim Burçak, okulunu başarıyla bitirdikten sonra yine aynı kurumda kalmayı seçti. Siyasal tarih kürsüsünde asistan olarak göreve başlayarak bu alandaki ilk akademik çalışmalarını gerçekleştirdi. Mülkiye'deki akademik yükselişi oldukça hızlı gerçekleşti. Doçentlik ve profesörlük basamaklarını birer birer tırmandı. Burçak, üniversite duvarları ardındaki birikimini ülke yönetimine aktarmak amacıyla meclise girmeye karar verdi.
Kendi memleketi Erzurum'dan milletvekili seçilerek meclise giren Burçak, Demokrat Parti saflarında aktif ve kararlı bir politika yürüttü. Kısa sürede parti genel yönetim kuruluna seçilerek önemli kararlarda söz sahibi oldu. İkinci Menderes Hükûmeti kabinesinde 9 Mart 1951 ile 26 Ekim 1951 tarihleri arasında Gümrük ve Tekel Bakanı olarak ilk bakanlık görevini ifa etti. Eğitime olan sevdası ise onu 8 Nisan 1953 ile 17 Mayıs 1954 tarihleri arasında Millî Eğitim Bakanlığı makamına taşıdı. Siyasi arenadaki faaliyetlerini yoğun bir tempoda sürürürken aynı zamanda kurucuları arasında yer aldığı Demokratlar Kulübü derneği vasıtasıyla da sivil toplumun güçlenmesi ve demokratik kültürün yaygınlaşması adına önemli adımlar attı.
Yassıada Yargılamaları ve Zorunlu Dönüşüm
1960 yılının 27 Mayıs günü gerçekleşen askeri müdahale, Rıfkı Salim Burçak'ın hem siyasi kariyerini hem de akademik hayatını tamamen sekteye uğrattı. İhtilalin ardından kurulan Yüksek Adalet Divanı tarafından Yassıada'da yargılandı. Yassıada mahkemesi onu suçlu buldu. Hapis cezasını çekmekte iken 1963 yılındaki af kanunu ile özgürlüğüne yeniden kavuştu. Cezaevinden çıktıktan sonra, Gazi Terbiye Enstitüsü bünyesinde devrim tarihi dersleri vermek üzere atandı.
Akademi dünyasından uzak kaldığı dönemlerde bile eğitime ve gençliğe hizmet etme isteği hiç sönmedi. Tecrübeli akademisyen, uzun yıllara yayılan meslek hayatı boyunca şu seçkin eğitim kurumlarında dersler vererek binlerce öğrenci yetiştirdi:
- Mülkiye Mektebi sıralarında siyasal tarih kürsüsü,
- Gazi Terbiye Enstitüsü bünyesinde devrim tarihi kürsüsü,
- İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi ile Başkent Özel Gazetecilik Okulu sınıfları.
Yarım asra yaklaşan bu yoğun eğitimcilik ve devlet adamlığı mesaisini 1974 senesinde emekli olarak taçlandırdı.
Erzurum Sevdası ve Demirkırat Belgeseli
Rıfkı Salim Burçak, memleketi Erzurum'a duyduğu bağlılığı görev süresi boyunca her fırsatta icraatlarıyla somutlaştıran bir vatanseverdi. Doğup büyüdüğü topraklara olan vefası ve Erzurum sevdası ömrü boyunca hiç bitmedi. Özellikle Doğu Anadolu'nun en köklü ve modern eğitim yuvalarından biri haline gelecek olan Atatürk Üniversitesi'nin kuruluş aşamasında sarf ettiği olağanüstü çabalar ve gösterdiği üstün gayret, onun memleketine ve Türk eğitim dünyasına bıraktığı en değerli miraslardan biri olarak tarihe geçti. Eğitim alanındaki bu büyük tecrübesi sebebiyle, 1984 ile 1987 yılları arasında YÖK Genel Kurul üyeliği gibi üst düzey bir makamda görev aldı.
Yaşamının son demlerinde de entelektüel üretkenliğini sürdüren Burçak, Türk televizyon tarihinin en saygın tarihi yapımlarından biri olan Demirkırat belgeselinin hazırlanmasında çok önemli roller üstlendi. Mehmet Ali Birand, Can Dündar ve Bülent Çaplı gibi usta gazetecilerin hazırladığı bu dev belgesel projesine Altan Öymen ile birlikte danışmanlık yaparak yakın tarihimizin en fırtınalı dönemlerinin doğru ve tarafsız bir şekilde ekranlara yansımasına vesile oldu.