Mustafa Reşit Özsoy, uzun yıllar boyunca adalet sistemine ve Türk siyasetine yön vermiş saygın bir hukukçudur. 1885 yılında İstanbul'da doğan Özsoy, ömrünü kamu hizmetine adamıştır. İstanbul'dan Ankara'ya uzanan meslek hayatında adliye teşkilatının her kademesinde titizlikle görev yapmıştır. Gerek yerel mahkemelerdeki savcılık ve yargıçlık tecrübeleri gerekse Ankara'daki Teftiş Heyeti Başkanlığı ve Adliye Vekaleti Müsteşarlığı gibi üst düzey bürokratik rolleriyle modern Türk yargısının kurumsal yapısının inşasında bizzat etkin bir rol oynamıştır. Aynı zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde uzun yıllar Kayseri Milletvekili olarak bulunmuş ve yasama çalışmalarına yön vermiştir. Bu saygın devlet adamı, 12 Eylül 1975'te hayatını kaybetmiştir.
Eğitim Hayatı ve İlk Kamu Görevleri
Başarılı kariyerinin arkasında çok güçlü bir eğitim geçmişi bulunmaktadır. İlk olarak Yüksek Ticaret Okulu'nu bitirerek iktisadi ve idari konularda derinlemesine bilgi edinmiştir. Bununla yetinmeyerek İstanbul Hukuk Mektebi'ne girmiş ve buradaki tahsilini de başarıyla tamamlamıştır. Bu çift yönlü eğitim, onun devlet kademelerindeki idari ve hukuki işleyişi mükemmel şekilde kavramasını sağlamıştır. Meslek hayatına ilk adımını ise Rüsumat Emaneti bünyesinde memuriyetle atmıştır. Burada Rüsumat Tahlilhane Kitabeti vazifesini büyük bir sorumlulukla yerine getirmiştir. Sonrasında yürüttüğü 3. Sınıf Katiplik görevi de onun bürokrasinin temel mekanizmalarını yakından tanımasına zemin hazırlamıştır.
Adliye Teşkilatında Yükselişi ve Hukukçu Kimliği
İdari memuriyetlerinin ardından adalet kadrosuna katılan hukukçu, Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde görev yapmıştır. Adli teşkilat içerisindeki üstün hizmetleri kapsamında şu önemli makamlarda bulunmuştur:
- Söğüt ve Merzifon Bidayet Mahkemesi Savılıkları
- Canik ve Bursa İstinaf Mahkemesi Üyelikleri
- Ankara Savcılığı
- Teftiş Heyeti Başkanlığı
- Adliye Vekaleti Müsteşarlığı
- Danıştay Dava Daireleri Başkanlığı
Hukuka olan bağlılığı ve adaleti tesis etmedeki titizliği sayesinde yargı camiasında hızla saygınlık kazanmıştır. Cumhuriyet adliyesinin gelişimi için 3. ve 2. Sınıf Adliye Müfettişlikleri görevlerini de üstlenerek yurdun dör t bir yanında denetimler yürütmüştür. Adliye müfettişliği dönemindeki üstün çalışma disiplini ve denetim alanındaki derin liyakati sayesinde kısa süre içerisinde Teftiş Heyeti Başkanlığı makamına getirilerek ülkedeki tüm adli denetim mekanizmasının en üst düzey yöneticisi konumuna yükselmiştir. Hukuk alanındaki engin tecrübesiyle Adliye Vekaleti Müsteşarlığı makamına atanmış ve bakanlığın bürokratik yönetimini başarıyla sevk ve idare etmiştir. Yargı hayatındaki parlak kariyerini ise Danıştay Dava Daireleri Başkanlığı gibi seçkin bir görevi icra ederek taçlandırmıştır.
TBMM Yılları ve Yasama Faaliyetleri
Adliye teşkilatındaki üstün hizmetlerinin ardından, birikimini yasama organına aktarmak amacıyla siyasete atılmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi III. Dönem ara seçimlerinde Kayseri milletvekili seçilerek parlamento sıralarında yerini almıştır. Kayseri halkının kendisine duyduğu büyük güven neticesinde sonraki genel seçimlerde de meclisteki yerini korumuştur. IV., V., VI., VII. ve VIII. dönemlerde de Kayseri milletvekili sıfatıyla parlamentoda kesintisiz görev üstlenmiştir. Yıllar boyu edindiği derin hukuki birikimini, meclis bünyesindeki ihtisas komisyonlarında ülkenin menfaatleri doğrultusunda kullanmıştır. Bu doğrultuda parlamentoda geçirdiği verimli yıllar boyunca meclis çalışmalarına yön vererek VII. Dönemde Adliye Encümene Başkanlığı vazifesini üstlenmiş ve yeni kurulan cumhuriyetin yasa tasarılarının meclis mutfağında olgunlaştırılmasında son derece hayati ve kilit bir rol oynamıştır. Yasama alanındaki kıymetli katkılarını VIII. Dönemde Adalet Komisyonu Başkanlığı makamını üstlenerek sürdürmüştür. Ayrıca devlet işlerinin yanı sıra özel hayatında da son derece düzenli bir aile yaşamına sahip olmuştur. Özsoy evliydi ve dört çocuk babasıydı. Hukukun üstünlüğüne, adaletin tesisine ve yüce meclis çatısı altında Kayseri halkının temsiline adanmış koca bir asra yaklaşan bu onurlu yaşam, 12 Eylül 1975 tarihinde nihayete ermiştir.