Prof. Dr. Yusuf Ziya Özcan, 5 Mart 1951'de Ankara'nın Polatlı ilçesinde dünyaya gelen Türk sosyolog ve akademisyendir. Nüfus kaydı Tokat'ın Erbaa ilçesine bağlı olan Özcan, astsubay bir babanın oğlu olarak çocukluğunu Anadolu'nun pek çok şehrinde geçirdi. Akademik kariyerini uluslararası bir çizgide şekillendiren Özcan, YÖK Başkanlığı ve Polonya Büyükelçiliği görevleriyle Türk bilim ve dış politika dünyasında iz bırakan bir isim oldu.
Eğitim Yılları ve Uluslararası Akademik Arka Plan
Ankara Üniversitesi'nden 1973'te mezun olan Özcan, yükseköğretimini sürdürmek için Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Chicago Üniversitesi'nde 1978'de yüksek lisansını, 1981'de ise doktorasını tamamladı. Bu süreçte 1973-1975 yılları arasında Ankara Üniversitesi'nde asistan olarak çalışmıştı. Doktora sonrası ODTÜ'ye (Orta Doğu Teknik Üniversitesi) eğitmen asistan olarak katılan Özcan, 2003 yılında aynı kurumda profesörlük unvanını aldı.
1992-1994 döneminde Malezya İslam Üniversitesi'nde misafir öğretim üyesi olarak görev yapan Özcan, burada iki kapsamlı araştırma kaleme aldı: biri geleneksel Müslüman toplumlarda yaşam kalitesi üzerine, diğeri İslam'ın ekonomik gelişmedeki rolünü metodolojik bir perspektiften ele alan bir çalışma.
YÖK Başkanlığı ve Kurumsal Görevler
2004'ten itibaren TÜBİTAK'ta başkan danışmanı olarak görev üstlenen Özcan, 9 Aralık 2007'de Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı'na atandı; görev süresi sona eren Prof. Dr. Erdoğan Teziç'in ardından bu koltuğa oturdu. 12 Aralık 2011'e dek sürdürdüğü bu görevin yanı sıra USAK (Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu) danışma kurulu başkanlığı ile UHP (Uluslararası Hukuk ve Politika Dergisi) yazı kurulu üyeliğini de üstlendi. Ulusal ve uluslararası birçok bilimsel derginin yayın kurulunda da yer aldı.
Diplomasi ve Aile
19 Mayıs 2012 tarihli ve 2012/3231 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Polonya Cumhuriyeti nezdinde Türkiye Büyükelçisi olarak atanan Özcan, 13 Temmuz 2012'de göreve başladı. Evli ve üç çocuk babası olan Özcan'ın eşi Prof. Dr. Kıvılcım Metin Özcan, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü'nde öğretim üyeliği yapmaktadır.