Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde derin izler bırakan pilot subay ve devrimci kimliğiyle tanınan Orhan Savaşçı, 1940 yılında Van'da başlayıp 2021'de Stockholm'de son bulan yaşamıyla askeri ve siyasi muhalefetin en önemli figürlerindendir. Hava Harp Okulu'ndan pilot teğmen olarak mezun olduktan sonra orduda görev yapan Savaşçı, 1960'lı yılların sonlarında Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde başlattığı muhalif örgütlenmeyle yakın tarihin seyrini değiştirmiştir. Kız kardeşi Gülten Savaşçı'nın Mahir Çayan ile evlenmesiyle pekişen bu süreç, onu THKP-C'nin askeri kökenli tek kurucu Genel Komite üyesi konumuna taşımıştır.
Askeri Kariyer ve Havacı Subayların Örgütlenmesi
Van'ın Edremit ilçesinde orta halli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Orhan Savaşçı, eğitim hayatına Ankara'da devam etti. Başkentte Ankara Kurtuluş Lisesi'ni bitiren Savaşçı, 1958 yılında adım attığı Hava Harp Okulu'ndan 1960 yılının Ağustos ayında pilot teğmen rütbesiyle mezun oldu. Ordu bünyesinde yüzbaşı rütbesine kadar yükseldi. Savaşçı'nın hayatı, kız kardeşi Gülten Savaşçı'nın 1966'da dönemin öğrenci liderlerinden Mahir Çayan ile tanışmasıyla farklı bir yön kazandı. Fizik öğrencisi Gülten Savaşçı ile Siyasal Bilgiler Fakültesi Fikir Kulübü Başkanı Mahir Çayan, 1968'de nişanlanıp 12 Ağustos 1970 Çarşamba günü Ankara'da evlendi.
Orhan Savaşçı, Haziran 1969'da Hava Harp Okulu'nda teğmen Saffet Alp ve diğer subayların katıldığı tarihi bir toplantıya öncülük etti. Toplantıda, TSK içerisindeki havacı subaylar arasındaki bağları merkezi bir yapıya kavuşturmak amacıyla oy birliğiyle gizli bir örgüt kuruldu. Hava Kuvvetleri Proleter Devrimci Örgütü, kısa süre sonra Mahir Çayan, Yusuf Küpeli ve Münir Ramazan Aktolga gibi gençlik liderleriyle dirsek temasına geçti. Bu temaslar sonucunda askeri örgütlenme, 1970 yılı sonunda Ankara'da THKP-C ile birleşme kararı aldı. Ayrıca, kurulan bu yeni partinin ilk Genel Komitesi'ndeki tek asker kökenli üye oldu.
Yargılanma Süreci, Sürgün Yılları ve Vefatı
Türkiye'de 12 Mart Muhtırası'nın ardından başlayan baskı döneminde Orhan Savaşçı da hedef tahtasına oturtuldu. 16 Şubat 1972 tarihinde tutuklanan Savaşçı, meşhur II. THKP-C davasında hakim karşısına çıktı. Askeri mahkeme tarafından önce idam cezasına çarptırıldı. Bu karar daha sonra müebbet hapse çevrildi. Yedi yılı aşkın süre cezaevinde kalan Savaşçı, 1979 yılındaki infaz yasasından yararlanarak tahliye edildi. Özgürlüğüne kavuşmasının ardından Türkiye'den ayrılarak İsveç'in başkenti Stockholm'e yerleşti.
İsveç'te sakin bir yaşam süren Savaşçı, geçmişe dair tanıklıklarını gelecek nesillere aktarmayı bir görev bildi. THKP-C dönemine ait anılarını İlbay Kahraman ile yaptığı nehir söyleşi aracılığıyla paylaştı. Bu söyleşi, 2015 yılında Cepheden Anılar adıyla kitaplaştırılarak okurlarla buluştu. Tarihe ışık tutan bu eser, hareketin askeri kanadının iç yüzünü aktaran önemli bir kaynak haline geldi. Savaşçı, 21 Temmuz 2021'de Stockholm'de 81 yaşında hayata gözlerini yumdu. Cenazesi 10 Ağustos'ta Lille Dalen Mezarlığı'nda defnedildi.
Orhan Savaşçı'nın Yaşamındaki Önemli Dönüm Noktaları
- 1960: Hava Harp Okulu'ndan pilot teğmen olarak mezuniyeti
- 1969: Hava Kuvvetleri Proleter Devrimci Örgütü'nün kurulmasına öncülük etmesi
- 1972: 12 Mart Muhtırası sonrası tutuklanarak II. THKP-C davasında yargılanması
- 1979: İnfaz yasasıyla hapisten çıkarak Stockholm'e yerleşmesi
- 2015: Anılarını içeren "Cepheden Anılar" söyleşi kitabının basılması