Türk geleneksel sanatlarına getirdiği yenilikçi bakış açısıyla tanınan akademisyen ve hat ustası Ömer Faruk Atabek, 1933 yılında Afyonkarahisar'da dünyaya gözlerini açtı. Ünlü matematikçi Ömer Fevzi Bey'in oğlu olan sanatçı, çocukluk yıllarında başladığı estetik arayışını İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi çatısı altında akademik bir kimliğe bürüdü. Geleneksel Türk süsleme sanatlarının asaletini bozmadan modern dokunuşlarla yeniden yorumlayan usta, ardında özgün bir ekol ve camilerden müzelere uzanan kalıcı eserler bırakarak 20 Aralık 1999'da Ankara'da yaşama veda etti. Onun sanat serüveni, taklitçilikten uzak durup kendi çizgisini yaratma felsefesi üzerine kuruluydu.
Geleneksel Sanatlara Uzanan Akademi Yılları
İlk, orta ve lise eğitimini doğup büyüdüğü Afyonkarahisar'da tamamlayan genç Ömer Faruk, yükseköğrenim için sanatın kalbi olan İstanbul'a yöneldi. 1957 yılında İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Resim Bölümü'nden başarıyla mezun olan sanatçı, buradaki eğitimi sırasında Zeki Kocamemi Atölyesi'nde yeteneklerini şekillendirdi. Akademideki resim çalışmalarının yanı sıra içindeki geleneksel sanat aşkını bastıramayarak Süsleme Sanatları Bölümü'ne misafir öğrenci olarak devam etti. Bu karar, onun hat sanatına duyduğu tutkunun profesyonel bir boyut kazanmasını sağladı.
Öğrencilik yıllarında Şark Süsleme Atölyesi bünyesinde çalışmalarını derinleştiren sanatçı, dönemin en büyük ustalarından feyzaldı:
- Hüsn-i hat sanatının inceliklerini Mustafa Halim Özyazıcı'dan öğrendi.
- Tezhip ve minyatür sanatının detaylarını Muhsin Demironat ile Rikkat Kunt gibi isimlerden edindi.
- Ebru, cilt ve kat'ı sanatlarının kapılarını Necmettin Okyay ve oğlu Sacit Okyay vasıtasıyla araladı.
Ayrıca Topkapı bünyesinde Prof. Dr. A. Süheyl Ünver'in atölyesinde çalışmalarını sürdüren Atabek; Şeref Akdik, Nezihe Bilgütay ve Hüseyin Tahirzade Bihzad gibi kıymetli ressam ve sanatkarlarla bir arada bulunarak vizyonunu genişletti. Henüz 1947 yılında kazandığı ilk ödül, onun hayatı boyunca sürecek parlak kariyerinin ilk kıvılcımıydı.
Müzelerden Camilere Sanatla Örülen Bir Ömür
Askerlik görevini İstanbul'daki Askeri Müze bünyesinde desinatör olarak gerçekleştiren sanatçı, bu kurumun kurulum faaliyetlerinde aktif görev üstlendi. Müze tasarımı ve restorasyon konusundaki becerilerini daha sonra Ankara'daki Tabiat Tarihi Müzesi ile Balıkesir'deki Manyas Kuş Cenneti Müzesi'nin kuruluş çalışmalarında da sergiledi. Kültür mirasımızı koruma hassasiyetini, ünlü ressam Abdullah Çizgen ile birlikte Topkapı Sarayı Müzesi Koleksiyonu'ndaki tabloların restorasyonunu üstlenerek bir kez daha kanıtladı.
Atabek, akademik kariyerini taçlandırmak adına 1991 yılında Konya Selçuk Üniversitesi'nden hüsn-i hat alanında sanatta yeterlilik derecesi aldı. Üretkenliğini cami mimarisine de taşıyan sanatçı, pek çok dini yapının estetik çehresini değiştirdi. Onun fırçasından ve kaleminden çıkan süslemeler şu mekanlarda hayat buldu:
- Afyon Mısrı Camii, Yeşil Camii ve Yarenler Camii kubbe, kuşak, mihrap tasarımları,
- Afyon Hacı Nuh Camii mihrap, kubbe içi ve kemer yazıları,
- Ankara Çiğdemtepe Camii kubbe ve kapı üzerindeki hüsn-i hat yazıları,
- Antalya Hotel Arinna'da yer alan göz alıcı kalemişi kubbe tezyinatı.
Hüsn-i hat, tezhip ve minyatür alanlarında yurt içinde ve sınırların ötesinde çok sayıda kişisel sergi açan sanatçı, kırkı aşkın karma sergiye katılarak Türk sanatını tüm dünyaya tanıttı.
Yenilikçi Bir Ekolün Doğuşu ve Mirası
Ömer Faruk Atabek, sanattaki en belirgin tarzını hiçbir eseri körü körüne taklit etmeyerek ve kendini tekrar etmekten kaçınarak ortaya koydu. Geleneksel motiflerin asaletini ve tarihsel dokusunu titizlikle muhafaza ederken, onlara modern çizgilerle yepyeni boyutlar kazandırmayı başardı. Akademide öğretim görevlisi olarak çalışırken, Kültür Bakanlığı'nın özel talebiyle yeni nesil usta sanatçılar yetiştirme sorumluluğunu üstlendi. Bu doğrultuda Turkuaz Sanat Merkezi'nde minyatür dersleri vererek bilgi birikimini genç nesillere aktardı.
Yetiştirdiği öğrenciler, onun açtığı yenilikçi yolu gururla benimseyip ilhamlarını hocalarından alarak özgün çalışmalar ortaya koydular. Bu ortak ruh, zamanla sanat camiasında Atabek tarzı bir ekol olarak anılmaya başlandı. Yaşamı boyunca kazandığı sayısız başarı ödülünün yanında, Devlet Türk Süsleme Sanatları yarışmasında üç kez birincilik ipini göğüsleyerek kalitesini tescilledi.
66 yıllık ömrünü sanata adayan büyük usta, 20 Aralık 1999 tarihinde başkent Ankara'da aramızdan ayrıldı. Kendi vasiyeti üzerine memleketi Afyonkarahisar'daki aile kabristanında ebedi istirahatgahına tevdi edildi.