Ömer Fahreddin Türkkan, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna uzanan tarihi süreçte, askeri dehası ve diplomatik başarılarıyla iz bırakmış çok yönlü bir Türk subayıdır. 1868 yılında Rusçuk'ta dünyaya gelen bu kahraman asker, özellikle Birinci Dünya Savaşı esnasında İngiliz destekli Şerif Hüseyin güçlerine karşı yürüttüğü efsanevi Medine Müdafaası ile adını altın harflerle tarihe yazdırmıştır. İki yılı aşkın süre boyunca en zorlu doğa ve lojistik koşullarında mukaddes toprakları savunan komutan, gösterdiği üstün dirayet vesilesiyle tarih sayfalarında Çöl Kaplanı ve Medine Kahramanı unvanlarıyla ölümsüzleşmiştir. 22 Kasım 1948'de Eskişehir yakınlarında vefat eden Türkkan, arkasında vatanseverlikle yoğrulmuş derin bir miras bırakmıştır.
Harbiye Yılları ve Sınır Boylarında İlk Görevler
Ailesi, 93 Harbi sonrasında İstanbul'a yerleşmişti. Ömer Fahreddin, askeri eğitimine bu tarihi şehirde yön verdi. Eğitim gördüğü Mekteb-i Harbiye'yi okul birinciliği ile tamamladı. Hemen ardından Erkân-ı Harbiye Mektebi'ne devam etti. Kurmaylık eğitimini başarıyla bitiren genç subay, 1891 senesinde Kurmay Yüzbaşı rütbesine erişti. İlk görev yeri Erzincan oldu. Burada 4. Ordu bünyesinde hizmete başladı. Askeri kariyerinde hızla yükselirken, 1903 yılında Osmanlı-Rus sınır tahdit komisyonunda görevlendirildi. 1906 senesinde ise aynı komisyondaki başarılı çalışmalarını yarbay rütbesiyle taçlandırdı. Paşa, iç asayişin temininde de kritik roller üstlendi. 1904'te Ayvalık ve Rumeli'de patlak veren Rum isyanlarını bastırmakla mükellef Örfi İdare Mahkeme Reisliği makamında bulundu. 1909'daki Balkan Savaşı sırasında Çatalca savunmasında hatların tutulmasında rol oynadı. Ayrıca Edirne'nin geri alınması harekatında aktif vazife icra etti. O, 1900 yılında Ayşe Sıdıka Hanımefendi ile evlendi. Sıdıka Hanım, Ferik Ahmet Paşa'nın kızıydı.
Kutsal Topraklarda Bir Destan: Medine Müdafaası
Cihan Harbi'nin patlak vermesiyle birlikte Musul'da 12. Kolordu Komutanı sıfatıyla hazır bulunan başarılı komutan, 1915'te 4. Ordu Komutan Vekilliği vazifesine getirildi. Bu stratejik bölgede görev ifa ederken tehcir kanununa tabi kılınan Ermeni nüfusun güvenli iskanı ile alakadar oldu. Aynı esnada Urfa, Zeytun, Musadağı ve Haçin gibi bölgelerdeki Ermeni kalkışmalarını bastırdı. Ancak onun ismini dünya askeri tarihine asıl kazıyacak olan vazife 1916'da geldi. 4. Ordu Komutanı Cemal Paşa tarafından Medine'de konuşlu Hicaz Seferi Kuvvetleri Komutanlığı görevine atandı. İngiliz İmparatorluğu'nun lojistik ve finansal desteğini arkasına alan Şerif Hüseyin'in isyancı kuvvetlerine karşı, elindeki son derece kısıtlı kaynaklara, açlığa ve hastalıklara rağmen tam iki yıl yedi ay boyunca benzersiz bir direnç sergiledi. Askerleriyle bayramlaşarak onlara moral aşılayan efsanevi lider, cephanesiz ve gıdasız kaldığı anlarda dahi kutsal şehri teslim etmeyi kesinlikle reddetti. Medine Kuşatması nihayete erdiğinde, savaş kuralları gereği esir düştü. 27 Ocak 1919'da Mısır'a nakledildi. Ardından 5 Ağustos 1919'da Malta adasına sürgüne gönderildi. İstanbul'da kurulan işbirlikçi Kürt Nemrut Mustafa Paşa Divan-ı Harbi tarafından gıyabında idam cezasına çarptırıldı. Fakat onun vatan aşkı asla sönmedi.
Tarih sahnesinde kazandığı haklı şöhretle birlikte kendisine pek çok takdire şayan unvan verilmiştir. Bu unutulmaz lakaplar şu şekildedir:
- Medîne Müdâfii
- Çöl Kaplanı
- Türk Kaplanı
- Medine Kahramanı
Kurtuluş Savaşı, Kabil Büyükelçiliği ve Son Yılları
Malta sürgünündeyken Ankara Hükümeti'nin yürüttüğü kararlı diplomatik girişimler neticesinde 8 Nisan 1921 tarihinde özgürlüğüne kavuştu. Vakit kaybetmeden Anadolu'ya geçti. Eylül 1921'de Kurtuluş Mücadelesi'ne dahil olmak üzere Ankara'ya ulaşan tecrübeli komutan, Başkomutan Müşir Gazi Mustafa Kemal Paşa tarafından Güney Cephesi'ndeki dağınık Türk kuvvetlerini bir araya getirmekle görevlendirildi. Fransız işgal güçlerine karşı yürüttülen bu mücadele, Ankara Antlaşması'nın imzalanması ve güney sınırının güvenceye alınmasıyla son buldu. Türkkan'ın önünde diplomatik bir sayfa açıldı. TBMM tarafından 9 Kasım 1921 tarihinde Kabil Büyükelçiliği makamına getirildi. Afganistan topraklarında Türkiye Cumhuriyeti'ni başarıyla temsil etti. Türk-Afgan dostluk bağlarının temellerinin sağlamlaşmasında son derece hayati katkılar sağladı. Ordudaki parlak geçmişinin ardından 1936 senesinde korgeneral rütbesiyle şerefli bir emekliliğe ayrıldı. Ömrünün kalan kısmını sakin geçirdi. 22 Kasım 1948 tarihinde gerçekleştirdiği bir demiryolu seyahati sırasında, Eskişehir dolaylarında geçirdiği ani bir kalp krizi neticesinde hayata gözlerini yumdu. Vasiyeti doğrultusunda İstanbul'daki tarihi Aşiyan Mezarlığı'na defnedildi. Kahraman paşa, Türk milletinin gönlünde ebediyen yaşamaya devam edecektir.