Osman Oktay Ekşi, 7 Aralık 1932 tarihinde Ordu ilinin Mesudiye ilçesinde, ülkenin geniş ailelerinden biri olan Ekşioğlu ailesinin bir ferdi olarak hayata gözlerini açtı. Genç yaşta adım attığı basın dünyasında çığır açan yeniliklere imza atan Ekşi, uzun yıllar boyunca Hürriyet gazetesinin başyazarlığını üstlendi ve Türk medyasının en etkili figürlerinden biri haline geldi. Hem gazeteci hem de siyasetçi kimliğiyle tanınan deneyimli yazar, mesleki ilkelerin savunuculuğunu yaparak Türkiye'de gazetecilik standardının yükselmesine öncülük etti. Zorlu yolculuk 1952 yılında başladı. Deneyimli kalem, ulusal basının kurumsallaşması adına önemli görevler üstlendi.
Gazeteciliğe İlk Adımlar ve Haber Dilinde Devrim
Mesleğe on dokuz yaşında adım attı. Özel bir ajansta muhabir olarak çalışmaya başladı. Bu başlangıcın ardından Dünya Gazetesi bünyesine geçen genç muhabir, yirmi iki yaşına geldiğinde gazetenin Ankara Temsilciliği görevine getirildi. 1960 yılına kadar bu önemli sorumluluğu başarıyla yürüten Ekşi, başkentin siyasi nabzını tutarak mesleğinde derin bir tecrübe kazandı. 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından bu yayından ayrılan gazeteci, Öncü Gazetesi kadrosuna katılarak istihbarat şefi pozisyonunda çalışmaya başladı.
Öncü Gazetesi'nde görev yaptığı dönemde Ekşi, Türk medyasında çığır açan büyük bir dil reformuna öncülük etti. O güne kadar gazetelerin haberlerinde ağırlıklı olarak kullanılan edilgen ve anlatılan geçmiş zaman kipi yerine, olayları doğrudan aktaran geçmiş zaman kipini kullanmaya başladı. Haberler böylece daha dinamik hale geldi. İlk olarak onun yönetimindeki yazı işlerinde hayat bulan bu dil değişimi, yıllar içinde tüm Türk basını tarafından benimsenen standart bir üslup haline geldi.
Kurucu Meclis Üyeliğinden Londra Yıllarına
Anayasa çalışmalarına katkı sunmak amacıyla 24 Aralık 1960 tarihinde Kurucu Meclis bünyesine Basın Temsilcisi olarak seçilen deneyimli gazeteci, demokratik kurumların yeniden inşasında etkin rol oynadı. Bu meclisteki görevini tamamladıktan sonra, Cumhuriyet Halk Partisi'nin yarı resmi yayın organı niteliğindeki Ulus Gazetesi'nde istihbarat şefliği yaptı. Ardından dil eğitimi için Londra'ya gitti. Londra'daki Türkiye Başkonsolosluğu bünyesinde üç yılı aşkın bir süre boyunca yerel kâtip olarak çalışarak dış ilişkiler alanında da gözlemlerde bulundu.
Türkiye'ye döndüğü 1966 senesinde Yeni Gazete'nin Ankara Temsilciliğini yürüten Ekşi, aynı zamanda mesleki yoğunluğu sebebiyle ertelemek zorunda kaldığı yükseköğrenimini de nihayete erdirdi. 1967 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden başarıyla mezun olarak hukuk diplomasını eline aldı. Gazetecilikteki keskin kalemi ile hukuk bilgisini birleştiren Ekşi, bu donanımıyla ilerleyen yıllarda basın özgürlüğü ve meslek ahlakı konularında en yetkin isimlerden biri konumuna yükseldi.
Hürriyet Gazetesi Başyazarlığı ve Siyasi Deneyimler
Oktay Ekşi'nin meslek yaşantısındaki en belirgin dönem, gazetenin sahibi Erol Simavi'nin davetiyle 13 Haziran 1974 tarihinde Hürriyet Gazetesi başyazarlığına getirilmesiyle başladı. Bu saygın görevi yürütürken aynı zamanda yedi yıl boyunca Hürriyet Haber Ajansı genel müdürlüğünü de üstlenerek ajans haberciliğinin gelişimine büyük katkı sundu. Ancak 1983 yılında Erdal İnönü'den gelen kurucu üyelik teklifini kabul ederek Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruluşuna katılmak amacıyla gazetedeki görevinden istifa etti. Siyasi arenada genel sekreter yardımcılığı, parti sözcülüğü ve genel başkan yardımcılığı gibi kritik roller üstlendi.
Askeri rejimin antidemokratik müdahaleleri sonucunda SODEP'in seçimlere girmesi engellenince Ekşi, aktif siyaseti bırakma kararı alarak partiden ayrıldı. Siyaset sonrasında kısa süreli işsizlik dönemleri geçiren yazar, sırasıyla Güneş ve Milliyet gazetelerinde başyazarlık yaptı. Ardından eski yuvasına dönerek Hürriyet gazetesindeki başyazarlık görevini 2010 yılına kadar kesintisiz olarak sürdürdü. Toplamda otuz altı yıllık bir zaman dilimini kapsayan bu köşe yazarlığı dönemi, Türk basın tarihinin en uzun soluklu başyazarlık süreçlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Uluslararası Mesleki Başarılar ve Yasama Faaliyetleri
Uluslararası alanda da etkin çalışmalar yürüten Oktay Ekşi, 1992 yılında Yeni Delhi'de kurulan Dünya Basın Konseyleri Birliği'nin (WAPC) altı kurucu üyesinden biri olarak tarihe geçti. 2002-2009 yılları arasında bu prestijli birliğin başkanlığını yürüterek küresel ölçekte basın özgürlüğü mücadelesi verdi. Ekşi'nin dünya genelinde sınır aşan yayınların da etik ilkelere göre denetlenmesini öngören gönüllü mekanizma teklifi, Batılı medya devlerinin sert muhalefetiyle karşılaşsa da onun vizyonunu göstermesi açısından son derece değerlidir.
Uzun süreli mesleki birikiminin ardından yolları tekrar siyasetle kesişen Ekşi, 24. Dönem'de Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında yasama faaliyetlerine katıldı.
Hayatı boyunca üstlendiği başlıca roller ve üyelikler ise şunlardır:
- Basın Konseyi eski başkanlığı
- Dünya Basın Konseyleri Birliği (WAPC) kurucu üyeliği ve başkanlığı
- Cumhuriyet Halk Partisi 24. Dönem İstanbul milletvekilliği
- Hürriyet Gazetesi başyazarlığı ve Ankara temsilciliği