Cumhuriyet tarihinin en dinamik koruma mücadelelerine imza atan Oktay Ekinci, 1952 yılında Balıkesir'de hayata gözlerini açtı. Aslen Kars kökenli bir ailenin evladı olan ünlü mimar, yaşamı boyunca kentsel sit alanlarının korunması ve yerel kimliğin yaşatılması için kalemini ve mesleğini birer silah gibi kullandı. İlköğrenimini babasının jandarma albaylığı görevi nedeniyle Erzincan ve İstanbul'da tamamlayan Ekinci, ortaöğrenimini ise tarihi Pertevniyal Lisesi'nde bitirdi. Gençlik yıllarından itibaren toplumsal meselelere duyarlılık gösteren aydın, mimarlık kariyerinin yanı sıra gazetecilik, çizerlik ve akademisyenlik kimlikleriyle de Türkiye'nin kültür dünyasında derin izler bıraktı. 15 Ekim 2013 tarihinde İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede beyin kanamasına bağlı komplikasyonlar nedeniyle yaşamını yitiren Ekinci, kentsel haklar savunucusu kimliğiyle hafızalarda yer edindi.
Mimarlık Eğitimi ve Gençlik Yıllarındaki Çok Yönlülük
Yükseköğrenim hayatına 1969 yılında adım atan Oktay Ekinci, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi bünyesindeki Yüksek Mimarlık Bölümü'nü başarıyla tamamladı. Akademideki öğrencilik yıllarında sadece dersleriyle yetinmeyerek, dönemin popüler yayınlarından Politika gazetesinde ve çeşitli dergilerde yazarlık yaptı. Aynı dönemde yeteneğini çizgilere dökerek karikatür alanında çalışmalar gerçekleştiren genç sanatçı, katıldığı sergilerden prestijli ödüllerle döndü. Sosyal sorumluluk üstlenmekten kaçınmayan Ekinci, Fatih Halkevi yöneticiliği ve akademi bünyesindeki öğrenci temsilciliği gibi idari görevleri de üstlendi. Onun bu aktif öğrencilik dönemi, gelecekteki toplumsal muhalefetinin ve örgütlü mücadelesinin temellerini attı.
Kamu Hizmetinden Serbest Mimarlığa Uzanan Yol
Mezuniyetinin ardından profesyonel iş yaşamına yönelen Oktay Ekinci, 1978 yılında Muğla Belediyesi'nde imar müdürü olarak kamu hizmetine başladı. Ekinci, bu süreçte Muğla'nın kentsel sit alanı ilan edilmesi, tarihi dokunun korunması ve doğal çevrenin tahrip edilmesinin önlenmesi amacıyla kapsamlı planlama faaliyetleri yürüttü. Hazırlanan bu projelerin hayata geçirilmesinde aktif olarak yöneticilik yaptı. Ancak 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından yerel yönetimin başına atamayla gelen kadrolarla fikir ayrılıkları yaşadı. Kentin tarihi kimliğini korumak adına görevinden istifa etti.
Kamu görevinden ayrıldıktan sonra gazetecilik yönünü tekrar ön plana çıkaran mimar, Muğla Devrim Gazetesi bünyesinde çarpıcı köşe yazıları kaleme aldı. İlerleyen süreçte ise mesleki faaliyetlerini özel sektörde sürdürme kararı aldı. Kendisi gibi yüksek mimar olan eşi Zehra Ekinci ile ortak bir büro açarak serbest mimarlık yapmaya başladı. Eşiyle birlikte imza attıkları projelerde geleneksel çizgiyi modern ihtiyaçlarla harmanlayan Ekinci, estetik ve doğaya saygılı tasarımlara öncelik verdi. Bu ortaklık, hem özel hayatlarında hem de mesleki alanda üretken bir dönemi beraberinde getirdi.
Mimarlar Odası Liderliği ve Kültürel Mirası Koruma Mücadelesi
Oktay Ekinci'nin hayatındaki en belirgin dönemlerden biri, Mimarlar Odası bünyesinde yürüttüğü kararlı sendikal ve mesleki mücadeledir. Kurumun çeşitli kademelerinde üstlendiği sorumlulukların ardından, 1988-1990 yılları arasında Genel Başkan Yardımcılığı görevini yerine getirdi. 1990-1992 yıllarında Merkez Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapan Ekinci, örgütlü yapının güçlenmesi için çalıştı. Meslektaşlarının haklarını korumak amacıyla her platformda sesini yükseltti.
Ekinci, Mimarlar Odası İstanbul Büyük Kent Şubesi'nde 1992-1996 yılları arasında iki dönem boyunca Yönetim Kurulu Başkanlığı yaptı. Sonrasında ulusal düzeyde liderliği üstlenerek oda genel başkanlığına seçildi. Ülke genelinde ses getiren eylemlere imza atan usta mimar, şu dönemlerde oda genel başkanlığı koltuğunda oturdu:
- 36. Dönem (1998-2000)
- 37. Dönem (2000-2002)
- 39. Dönem (2004-2006)
Mesleki sivil toplum örgütlerindeki çalışmalarının yanı sıra kamu kurullarında da önemli sorumluluklar üstlendi. Cumhuriyet döneminin mimari hafızasını canlı tutmak amacıyla 1993 yılından itibaren sırasıyla İstanbul, Erzurum ve Antalya gibi farklı şehirlerde kurulmuş olan Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları'nda üye olarak aktif görev aldı. 2001 senesinden itibaren ise vefatına dek Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu üyeliğini sürdürdü. Koruma kurullarındaki bu görevleri sırasında, tarihi eserlerin tescillenmesi ve kaçak yapılaşmanın önlenmesi için bürokratik engellerle yılmadan savaştı.
Akademik kimliğiyle de öne çıkan Ekinci, 1993 yılından itibaren Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Mimarlık Fakültesi şehir ve Bölge Planlama Bölümü'nde dersler verdi. Genç meslektaş adaylarına kentsel planlamada yerel kimlik ile koruma politikaları konularını aktardı. 1980'lerden vefatına kadar Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Toplumsal bilinci artırmak adına çok sayıda televizyon programı hazırlayıp sundu. Bu yayınlarla çevre bilincinin geniş kitlelere ulaşmasını sağladı.