Türkiye'de halk sağlığı disiplininin temellerini atan Dr. Nusret Fişek, 21 Kasım 1914 tarihinde Sivas'ta dünyaya gözlerini açtı. Kendisi, ülkenin en ücra köşelerine kadar yayılacak eşit ve nitelikli tıp hizmetlerinin baş mimarıdır. Fişek, tüm yaşamını toplum sağlığına adamıştır. Milli Mücadele kahramanlarından Tümgeneral Hayrullah Fişek'in oğlu olarak dünyaya gelen ve köklü bir aile terbiyesiyle yetişen Nusret Fişek, tıp fakültesinden mezun olduktan sonra ülkesinin tıp ve halk sağlığı alanındaki kaderini baştan yazdı. Hem akademik sahada hem de bürokraside üstlendiği görevlerle Türk sağlık sisteminin modern standartlara ulaşmasını sağladı.
Gençlik Yılları ve Akademik Eğitimi
Tümgeneral Hayrullah Fişek ile Mukades Hanım'ın oğlu olan Nusret, disiplinli bir aile ortamında yetişti. Başarılı eğitim hayatına Kabataş Erkek Lisesi'nde başladı. Buradan 1932 yılında mezun oldu. Ardından girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1938 senesinde başarıyla bitirerek doktorluk diplomasını cebine koydu. Genç hekimin ilk resmi görev yeri Adana Sıtma Enstitüsü kurs tabipliği olarak kayıtlara geçti. Vatani görevini ifa ettikten sonra Merkez Hıfzısıhha Enstitüsü bakteriyoloji şubesinde asistanlık yapmaya başladı. Bu süreçte, 1940 yılında hayatını Perihan Hanım ile birleştirdi. Mutlu evliliklerinden Kurthan ve Gürhan adında iki erkek çocukları dünyaya geldi. İki oğlu da gelecekte Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde seçkin akademisyenler olarak çalışacaktı.
Uzmanlık ve Yurt Dışı Çalışmaları
Nusret Fişek, 1941 yılında bakteriyoloji uzmanı unvanını kazandı. İki yıl sonra ise Çiçek Aşısı Servisi uzmanlığına atanarak önemli bir sorumluluk üstlendi. Bu dönemde yerli aşı üretiminin geliştirilmesi ve biyolojik standartların oluşturulması amacıyla kurulan teknik ekibin liderliğini yürüttü. Gösterdiği üstün gayretler sonucu, 1945 yılında Bulaşıcı Hastalıklar Şubesi uzmanlığı görevine getirildi. Mesleki ufkunu genişletmek için 1946 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. Ünlü Johns Hopkins Halk Sağlığı Okulu bünyesinde sağlık yönetimi disiplinleri üzerinde akademik çalışmalar gerçekleştirdi. Türkiye'ye döndükten sonra bilimsel araştırmalarına hız veren Fişek, 1952 yılında Harvard Üniversitesi'nden tıp bilimleri alanında doktora derecesi aldı. Böylece ülkemizde "Tıp Bilimleri Felsefe Doktoru" unvanını kazanan ilk Türk tıp insanı olma şerefine erişti. Yurda dönmesinin ardından Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Enstitüsü'nde asistan olarak yeni bir döneme adım attı. Akademik başarılarını 1955 yılında biyokimya doçentliği unvanı ile taçlandırdı. Aynı dönemde Dünya Sağlık Örgütü tarafından Biyolojik Standardizasyon alanında bilirkişi seçildi. Başarılı çalışmaları neticesinde 1958 yılında Ankara Hıfzısıhha Okulu'na müdür olarak atandı.
Sağlıkta Sosyalleşme ve Nüfus Planlaması Devrimi
Fişek'in kariyerindeki en büyük dönüm noktası, Sağlık Bakanlığı Müsteşarlığı görevine getirilmesiyle gerçekleşti. Bu yüksek makamda, Türk tıp tarihine geçecek olan Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun tasarısının yasalaşmasına öncülük etti. Bu tarihi reformla birlikte, en ücra köylere ebelerin gönderilmesi, ilçelere hekim ve yardımcı personel atanması ile gerekli tüm tıbbi araç ve gereçlerin yurt genelinde yaygınlaştırılması sağlandı. Hızlı nüfus artışının yarattığı ekonomik ve sosyal sorunları bilimsel olarak tespit ederek Nüfus Planlaması Kanunu'nun çıkarılmasında da öncü rol üstlendi. Türkiye'de hızlı nüfus artışının beraberinde getirdiği sosyal, ekonomik ve tıbbi sıkıntıları bilimsel araştırmalarla ortaya koyan Fişek, ülkede uzun yıllar uygulanan nüfus artırıcı geleneksel politikaların kökten değiştirilmesinde başrolü oynadı. Hacettepe Tıp Fakültesi'nin kuruluşuna da omuz veren vizyoner hekim, üniversite bünyesinde Toplum Hekimliği ve Nüfus Etütleri Enstitülerini bizzat kurdu. Mesleki serüveninin son demlerinde Türk Tabipleri Birliği Başkanlığı koltuğuna oturarak hekimlerin haklarını ve halk sağlığı ilkelerini savunmaya devam etti. Ömrünü toplum sağlığı mücadelesine adayan bu öncü hekim, 3 Kasım 1990 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yumdu.
Başarıları ve Öne Çıkan Katkıları
- Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun ile halk sağlığında eşitlik reformunun hayata geçirilmesi
- Nüfus Planlaması Kanunu ile Türkiye'nin modern demografi ve aile planlaması vizyonunun oluşturulması
- Hacettepe Üniversitesi bünyesinde Toplum Hekimliği ve Nüfus Etütleri Enstitülerinin kurulması
- Türk Tabipleri Birliği (TTB) Başkanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü Biyolojik Standardizasyon bilirkişiliği görevlerinin yürütülmesi