Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ve kalkınma yıllarında hem kamu bürokrasisinde hem de siyasi alanda üstlendiği kritik görevlerle adından söz ettiren Nizamettin Ali Sav, 1896 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Köklü bir eğitim altyapısına sahip olan Sav, edindiği derin teorik birikimi ve teknik donanımı devlet kademelerindeki hizmetleriyle birleştirdi. Farklı bakanlıklardaki müdürlüklerinin yanı sıra uluslararası arenada da ülkesini temsil eden deneyimli isim, daha sonra parlamentoya girerek İstanbul Milletvekili oldu. Siyasi kariyerinde meclis komisyonlarına da başarıyla başkanlık eden ve genç Cumhuriyet'in ekonomi politikalarında belirleyici rol oynayan Nizamettin Ali Sav, 21 Ocak 1959 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yumdu.
Eğitim Hayatı ve Akademik Dönem
Nizamettin Ali Sav, yükseğrenimini tamamlamak amacıyla gittiği Almanya'da dönemin saygın kurumlarından Berlin Teknik Üniversitesi'nin yüksek mühendislik bölümünden mezun oldu. Buradaki eğitimi boyunca mühendislik disiplininin temel ilkelerini kavradı ve teknik alandaki becerilerini geliştirdi. Eğitiminin ardından Sav, yönünü iktisat bilimine çevirdi. Bu doğrultuda Heidelberg Üniversitesi bünyesinde iktisat alanında doktora derecesini başarıyla tamamlayarak unvanını aldı. Doktora çalışmaları esnasında iktisat teorileri üzerine derinlemesine araştırmalar yürüterek küresel ekonomik sistemleri yakından inceleme fırsatı buldu. Çalışmalarının ardından Türkiye'ye dönerek akademik kariyerine başladı. İstanbul Yüksek Ticaret Okulu bünyesinde sanayi ve tarım iktisadı profesörü olarak görev yapan Sav, kürsüde uzun yıllar boyunca dersler verdi. Öğrencilerine sadece teorik bilgileri aktarmakla kalmadı, aynı zamanda edindiği yurt dışı tecrübelerini de onlarla paylaşarak ufuklarını açtı. Akademik kimliğiyle öne çıktığı bu süreçte, teorik ekonomi bilgisiyle çok sayıda öğrenci yetiştirerek ülkenin entelektüel sermayesine katkıda bulundu.
Bürokrasideki Başarıları ve Dış Görevleri
Akademik hayatta elde ettiği birikimi kamu hizmetine aktarmak amacıyla devlet kademelerine geçiş yapan Nizamettin Ali Sav, ilk olarak İktisat Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü makamına atanarak görevine başladı. Bu görevde bulunduğu süre boyunca, ülkenin sanayi potansiyelini artırmaya yönelik çeşitli projelerin hazırlanmasında ve uygulanmasında etkin sorumluluklar üstlendi. Buradaki görevinden sonra finans dünyasına geçiş yaptı. Bu kapsamda İstanbul Borsası bünyesinde Umûmî Kâtip olarak görev aldı. Borsanın operasyonel süreçlerini düzenleyerek finansal piyasaların daha sağlıklı bir şekilde işlemesine katkı sağladı.
Nizamettin Ali Sav'ın kamu yönetimi ve uluslararası temsil alanında üstlendiği önemli görevlerden bazıları şunlardır:
- İktisat Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü
- İstanbul Borsası Umûmî Kâtipliği
- Ticaret Bakanlığı Berlin Ticaret Mümessilliği
- İktisat Bakanlığı Londra Konseyi
- İktisat Bakanlığı Ölçüler ve Ayarlar Direktörlüğü
- New York Uluslararası Sergisi Türkiye Komiserliği
- Başbakanlık Umûmî Murakabe Heyeti Başkanlığı
Ülkenin dış ticaret hacmini artırmak amacıyla diplomatik görevler de üstlendi. Yurda dönen Sav, Ölçüler ve Ayarlar Direktörlüğü görevini yürüttü. Avrupa'nın iki büyük merkezinde yürüttüğü bu görevler, Türkiye'nin dış dünyayla olan ticari bağlarını kuvvetlendirdi. Uluslararası ilişkilerdeki deneyimi nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri'nde düzenlenen New York Uluslararası Sergisi'nde Türkiye Komiserliği yaptı. Sergide Türkiye'nin kültürel ve ekonomik zenginliklerini dünyaya tanıtmak için yoğun bir mesai harcadı. Fuar organizasyonlarında ülkenin tanıtımını başarıyla gerçekleştirdi. Bürokraside gösterdiği üstün başarılar neticesinde Başbakanlık Umûmî Murakabe Heyeti bünyesine dahil olan Sav, burada uzmanlık ve başkan yardımcılığı yap-tık-tan sonra heyet başkanlığı koltuğuna kadar yükselerek kritik denetim faaliyetlerini bizzat yönetti. Bu kritik denetim organında kamu kurumlarının işleyişini ve mali yapılarını titizlikle inceledi.
Siyasi Yaşamı ve Meclis Dönemi
Kamuda edindiği büyük tecrübeyi ülke yönetimine aktarmak isteyen Nizamettin Ali Sav, aktif siyasete atılmaya karar verdi. Genel seçimlerin ardından TBMM X. ve XI. Dönem parlamentosunda İstanbul Milletvekili olarak meclise girdi. Milletvekilliği sürecinde de ekonomi alanındaki birikiminden yararlanılan Sav, parlamentonun en önemli kurullarından biri olan İktisat Komisyonu Başkanlığı görevine getirildi. Komisyon bünyesinde yürütülen çalışmalarda, Türkiye'nin kalkınma hedeflerine ulaşması için gerekli olan yasal altyapının oluşturulmasında önemli kararların alınmasını sağladı. Bu komisyonun başında, ülkenin kalkınma hamlelerine zemin hazırlayan birçok yasal düzenlemeye öncülük etti. Siyasi ve sosyal hayatında saygın bir yer edinen Nizamettin Ali Sav, evli ve bir çocuk babasıydı. Ülkesine gerek bürokrat gerek akademisyen gerekse milletvekili olarak hizmet eden bu değerli devlet adamı, 21 Ocak 1959'da Ankara'da yaşama veda etti.