Watford doğumlu İngiliz finans uzmanı olarak bilinen Nick Leeson, Singapur Uluslararası Para Borsası bünyesinde gerçekleştirdiği yasa dışı işlemlerle büyük bir iflasa yol açtı. Finans dünyasında fırtınalar estiren bir isim olarak tanınan Leeson, yaptığı izinsiz hamlelerle köklü yatırım kuruluşu Barings Bank'ı 1,4 milyar dolar zarara uğratarak batırdı. Bu büyük finans skandalı, 1760'lı yıllarda kurulan ve Napolyon'a savaşta fon desteği dahi veren tarihi İngiliz bankası Barings Bank'ın çöküşüne yol açarak tüm Birleşik Krallık bankacılık sektörünü derinden sarstı. Yakalanan Leeson, Singapur'da altı yıl hapis cezası aldñ.
Watford'dan Singapur'a Uzanan Hızlı Yükseliş
25 Şubat 1967 tarihinde dünyaya gözlerini açan Nick Leeson, Parmiter's School eğitimini tamamladıktan sonra finans basamaklarını hızla tırmandı. Kariyerine 1985 yılında Coutts adındaki özel bankada adım atan genç yetenek, iki yıl sonra Morgan Stanley kadrosuna katıldı. Çalışkanlığı ve kıvrak zekasıyla dikkat çeken Leeson, 1989 yılında ise hayatını değiştirecek olan Barings Bank bünyesine transfer oldu. 1992 yılında kendisi gibi bankacı olan Lisa ile evlendi. Aynı yıl banka yönetimi tarafından, Singapur'daki SIMEX vadeli işlemler bölümünün başına getirildi. Bu şube, onun gelişiyle adeta küllerinden doğdu. Çalışan bir personelin hatasını gizleme çabasıyla başlayan izinsiz işlemler, Japon borsasının yükselişiyle ilk yıl bankaya 10 milyon sterlin kazandırdı. Bunu arbitraj başarısı sanan yönetim, genç uzmana 130 bin sterlinlik görkemli bir ikramiye verdi.
Depremle Gelen Çöküş ve Firar
Şansı bir süre sonra tersine dönen ünlü bankacı, Çin kültüründe uğurlu kabul edilen sekiz rakamını kullanarak açtığı "88888" numaralı gizli hata hesabında kontrolü imkansız hale gelen devasa zararlar biriktirmeye başladı. Zararları kapatmak amacıyla Londra'dan sürekli teminat fonu talep eden bankacının planları, 17 Ocak 1995'te yaşanan felaketle altüst oldu. Japonya'da gerçekleşen 7.3 büyüklüğündeki Büyük Hanşin Depremi nedeniyle Tokyo borsası hızla çakılırken Leeson'ın riskli pozisyonları sürdürülemez hale gelmesini engelleyemedi. Piyasaya tek başına direnmeye çalışan trader, tüm fonlarını tüketince 23 Şubat 1995'te arkasında "Üzgünüm" yazılı bir not bırakarak kaçtı. Malezya ve Tayland üzerinden kaçarak ulaştığı Almanya'da havalimanında kıskıvrak yakalanan Leeson gözaltına alınırken, panikleyen banka yöneticileri pozisyonları kapatmadan durumu basına duyurarak tarihi bir hataya daha imza attı. Bu büyük hata NIKKEI endeksindeki düşüşü daha da hızlandırarak toplam zararı 1.4 milyar dolara ulaştırdı. Tarihi finans devi Barings Bank, 26 Şubat'ta iflas etti.
Hapishane Yılları ve Yeni Hayat
Singapur'da yargılanan Nick Leeson, Changi Hapishanesi'nde geçireceği altı yıllık mahkumiyet süresince hayatını kaleme aldı. Hapis sürecinde eşi Lisa kendisinden boşanırken Leeson, ayrıca 1999 yılında kolon kanseri teşhisi konulması üzerine erken tahliye edildi. Hastalığı yenmeyi başaran Leeson'ın cezaevinde yazdığı otobiyografisi, aynı yıl "Rouge Trader" ismiyle sinemaya uyarlandı ve başrolde Ewan McGregor oynadı. Leeson, 2003 yılında İrlandalı Leona Tormay ile evlendi. Aynı zamanda günümüze Galway Futbol Kulübü'nün CEO'luğunu yapan Leeson'ın yaşam öyküsü, finans tarihinin en büyük derslerinden biri olarak kabul ediliyor.
Nick Leeson Hakkında Bilinmesi Gerekenler
İngiliz bankacılık tarihinin akışını değiştiren Nick Leeson'ın hayatındaki önemli satır başları şunlardır:
- 1.4 Milyar Dolar değerindeki kayıpla tarihi Barings Bank'ın iflasına yol açmıştır.
- Yaşadığı serüveni anlattığı Rouge Trader otobiyografisi sinemaya aktırılmış ve beyaz perdede geniş yankı uyandırmıştır.
- Büyük çöküşün ardından kolon kanseri teşhisiyle cezaevinden tahliye edilmiş ve bu hastalığı yenmeyi başarmıştır.
- SIMEX borsasında giydiği meşhur işlem ceketi, açık artırmada tam 21.000 Pound bedelle alıcı bulmuştur.
- Günümüzde ise spor dünyasında aktif rol alarak Galway Futbol Kulübü bünyesinde üst düzey yöneticilik yapmaktadır.