Hem spor sahalarında hem de akademi dünyasında derin izler bırakan Necat Erol Diyarbekirli, 17 Haziran 1928 (veya bir diğer kayda göre 1925) tarihinde Adapazarı'nda dünyaya geldi. Fenerbahçe Basketbol Takımı'nda kaptanlık yapan başarılı sporcu, aynı zamanda erken dönem Türk sanatı çalışmalarıyla tanınan seçkin bir akademisyendi. Özellikle Sovyetler Birliği ve Çin coğrafyasında Türklerin kökenlerini araştırdı. Böylece Türkiye topraklarından Orta Asya'ya giden ilk sanat tarihçisi unvanını elde etti. Hayatını bilime ve spora adayan kıymetli şahsiyet, 13 Temmuz 2017'de İstanbul'da yaşamını yitirdi.
Kökleri Adapazarı'na Uzanan Bir Yaşam Hikayesi
Nejat Diyarbekirli, kökleri 18. yüzyılda Diyarbakır'dan Adapazarı'na göç eden ve Diyarbekirlizâdeler adıyla anılan köklü bir aileye dayanmaktadır. Büyükbabası tüccar İbrahim Bey, babası ise İstiklal Savaşı kahramanlarından gazi Ahmet Bey'dir. Ailesinin ticari ve toplumsal hayat üzerindeki etkisi büyüktü. Nitekim babası gazi Ahmet Bey ile tüccar dedesi İbrahim Bey, Adapazarı'nın ekonomik ve sosyal kalkınmasında kilit rol oynayarak Türk Ticaret Bankası'nın kurulmasında öncülük etmiştir.
Genç Nejat, ilk eğitimini doğduğu şehirde tamamladıktan sonra Saint Joseph Fransız Koleji'ne yatılı olarak kaydoldu. Ailesinin İstanbul'a taşınması üzerine eğitimine aynı okulda gündüzlü öğrenci olarak devam etti. Bu köklü okulda Fransızca dilini ve kültürünü derinlemesine öğrendi. Burada basketbol sporuyla da tanışarak kariyerinin ilk temellerini attı. Saint Joseph Lisesi'ndeki başarılı yıllarının ardından yükseköğrenimini tamamlamak üzere Güzel Sanatlar Akademisi'ne girdi.
Güzel Sanatlar Akademisi çatısı altında aldığı eğitim, onun sanat tarihi vizyonunu şekillendirdi. Akademideki eğitimi boyunca şu seçkin hocaların öğrencisi olma şerefine erişti:
- Celal Esat Arseven ve Oktay Aslanapa
- Kurt Erdman ve Kenan Özbel
- Behçet Ünsal, Nurettin Ormancı ve Rıfkı Melül Meriç
Diyarbekirli, 1954 senesinde akademiden mezun olduktan sonra zaman kaybetmeden lisansüstü eğitimine adım attı.
Potalardan Sanat Tarihi Kürsülerine
Saint Joseph Lisesi'nde adım attığı basketbol branşını akademi yıllarında da kararlılıkla sürdüren Diyarbekirli, Fenerbahçe Basketbol Takımı bünyesinde uzun yıllar ter döktü ve bu önemli ekibin kaptanlığını yapma başarısını gösterdi. Spor ve akademik kariyeri her zaman birbirini besledi. Akademiden mezuniyetinin ardından, Zeki İzer tarafından faaliyete geçirilen Türk Sanat Tarihi Enstitüsü'nde asistan olarak görev almaya başladı. Bu dönemde akademik çalışmalarının yanı sıra Eczacıbaşı Holding bünyesinde de görev üstlendi.
27 Mayıs 1963 tarihinde, piyanist ve Devlet Sanatçısı Ayşegül Sarıca ile Paris'te dünyaevine girdi. Bu mutlu evlilikten Osman ve Selçuk Zeynep adında iki çocukları dünyaya geldi.
Avrupa ülkelerindeki müze ve özel koleksiyonlarda korunan Türk sanat eserleri üzerine derinlemesine araştırmalar yapan Diyarbekirli, İsveç ve İngiltere'de başlattığı bu bilimsel serüveni Paris, Berlin, Viyana gibi büyük kültür başkentlerine taşıdı. Daha sonra Varşova, Stokholm, Helsinki, Kopenhag, Oxford ve Cambridge gibi şehirlerde de çalışmalar yaptı. Ufkunu doğuya çevirerek Hindistan, Pakistan, Afganistan, Kafkasya ve Ortadoğu coğrafyalarında da Türk sanatı izlerini sürdü.
Kültür tarihimize adını altın harflerle yazdıran Nejat Diyarbekirli, 13 Temmuz 2017 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Geride hem spordan hem de sanattan beslenen, sınırları aşan zengin bir miras bıraktı.