İstanbul'da 1894 yılında dünyaya gözlerini açan Nasuhi Baydar, Türk sporunun kurumsallaşması ve edebiyat dünyasının zenginleşmesi için ömrünü adamış çok yönlü bir şahsiyettir. Genç yaşında adım attığı Fenerbahçe Spor Kulübü'nde futbolculuktan başkanlığa uzanan derin bir iz bırakan Baydar, aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin erken dönem bürokrasisinde ve parlamentosunda da kritik görevler üstlenmiştir. Hem sahada döktüğü terle hem de kalemiyle ürettiği eserlerle ülkesinin modernleşme sancılarına tanıklık etmiş, bu sürece doğrudan katkı sunmuştur. Kendisi, 6 Nisan 1962'de yine doğduğu şehirde hayata gözlerini yummuştur. Bu kıymetli devlet adamı, geride sporla, sanatla ve siyasetle örülü muazzam bir miras bırakmıştir.
Yeşil Sahalardan Yönetim Kuruluna: Fenerbahçe Yılları
Nasuhi Baydar'ın sporla olan bağı, eğitim hayatını sürdürdüğü Saint Joseph Koleji sıralarında henüz çok genç bir çocukken başlamıştır. Kolejin Ticaret ve Bankacılık Şubesi'nde öğrenim gördüğü 1908 yılında, henüz 14 yaşındayken Fenerbahçe'ye adım atmış ve kulübün 19 numaralı resmi üyesi olmuştur. Genç Nasuhi, kulübün ilk kadrolarındaydı. Yedek futbolcu olarak sarı-lacivertli formayı gururla sırtına geçirdi. 1917 yılına kadar devam eden aktif futbolculuk kariyerinde birinci ve ikinci takım kadrolarında sağ iç ve sağ açık mevkilerinde görev yapmıştır. Sahada gösterdiği azimle dolu sekiz yıllık süreçte, takım arkadaşlarıyla birlikte 3 İstanbul Futbol Ligi şampiyonluğu ve 2 özel turnuva birinciliği kazanma başarısı göstermiştir. Kulübün efsane isimlerinden "Alâ" lakaplı Alaattin Baydar'ın da ağabeyi olan Nasuhi Bey, 23 yaşına geldiğinde faal futbol yaşantısını başladığı yerde, Fenerbahçe'de noktalamıştır.
Futboldan hiç kopmadı. Bu kez idari ve entelektüel birikimiyle kulübe hizmet etmeyi sürdürdü. 1924-1925 yılları arasında Fenerbahçe Spor Kulübü'nün yönetim kurulu genel sekreterliği ve başkanlık makamında bulunarak kulübün zorlu dönemlerinde dümene geçmiştir. Kulübün tarihsel hafızasını oluşturma konusunda da büyük bir hassasiyet göstermiştir. 28 Haziran 1913 tarihinde yayımlanan İdman Dergisi'ndeki detaylı yazısında, Fenerbahçe'nin kuruluş öyküsünü ve ilk dönem kurucularının biyografilerini tek tek kaleme alarak Türk spor tarihine eşsiz bir belge kazandırmıştır.
Türk Futbolunun Kurumsallaşması ve İlk Spor Gazeteciliği
Nasuhi Baydar, yalnızca bir kulüp insanı olmakla kalmamış, ülke genelinde sporun teşkilatlanması için de yoğun çaba sarf etmiştir. Türkiye Futbol Federasyonu'nun öncülü niteliğindeki Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'nın (Tüİ) kurucuları ve müfettişleri arasında yer almıştır. Cumhuriyet'in ilan edilmesinin ardından Türk futbolunun modern ve kurumsal bir yapıya kavuşması adına pek çok yenilikçi projeye destek sağlamıştır.
Onun spora olan vizyoner yaklaşımı, basın hayatındaki öncü adımlarıyla da kendini belli etmiştir. İlk kez 11 Ekim 1910 tarihinde okurlarla buluşan ve Türkçe-Fransızca olarak basılan ilk Türk spor gazetesi Futbol'da aktif rol almıştır. Baydar, yabancı yayınlardan derlediği futbol oyun kurallarını Türkçeye çevirerek bu gazetede yayımlamış ve Türk gençlerinin futbolu kurallarına göre doğru öğrenmesine vesile olmuştur. Sporun sadece fiziksel bir aktivite değil, aynı zamanda entelektüel bir disiplin olduğunu bu çalışmalarıyla ortaya koymuştur.
Bürokrasiden Parlamentoya Uzanan Hizmet Aşkı
Nasuhi Baydar'ın hayatı sadece spor sahaları ve kulüp binalarıyla sınırlı kalmamıştır. O, aynı zamanda genç cumhuriyetin inşasında kritik bürokratik görevler üstlenen deneyimli bir devlet adamıdır. Kariyeri boyunca kamu yönetiminin farklı kademelerinde önemli sorumluluklar almıştır. Bu doğrultuda üstlendiği görevlerin çeşitliliği, onun geniş yetkinliğini ortaya koymaktadır.
Nasuhi Baydar'ın üstlendiği başlıca kamu görevleri şunlardır:
- Posta, Telgraf ve Telefon Nezâreti bünyesinde Posta Umûrú Kâtipliği
- Düyun-u Umumiye İdare-i Merkeziye Muhasebe Şubesi Muhasip Refikliği, Aşar Şubesi Mümeyyizliği ve Müsevvidliği
- Bursa Cer Temvir ve Kuvvei Muharrikei Elektiriye Şirketi Umûmî Kâtipliği
- Emlak ve Eytam Bankası bünyesinde üstlendiği genel sekreterlik, İstanbul şubesi muamelat ve muhaberat servis memurlukları ile genel kâtiplik büro şefliği gibi finansal ve idari pozisyonlar
- Hakimiyet-i Milliye gazetesi Yazı İşleri Müdürlüğü
- Ankara Belediyesi İktisat İşleri Müdür Muavinliği ve Belediye Meclis Azalığı
- TBMM VI. ve VII. Dönem Malatya Milletvekilliği ve Divân-ı Riyâset Kâtipliği
Edebiyat Dünyasındaki İzleri ve Çevirileri
Tüm bu yoğun siyasi ve idari hayatının yanında, edebiyata duyduğu derin sevgi sayesinde geride kalıcı eserler bırakmıştır. Kendi kaleminden çıkan Aşıkane Dostluk, Kerpiç Damlar ve Köy Hekimi adlı kitaplarıyla Türk edebiyatına özgün katkılar sunmuştur. Batı edebiyatının en seçkin örneklerini Türk okuruyla buluşturma gayretinin kalıcı bir ürünü olarak, Honoré de Balzac'ın dünya klasikleri arasında yer alan Eugenie Grandet adlı ünlü romanını da kusursuz bir Türkçeyle dilimize kazandırmıştır. Aile hayatına büyük değer veren Baydar, evli ve üç çocuk babası olarak sürdürdüğü onurlu yaşamını 6 Nisan 1962'de noktalamıştır.